Dialog społeczny w sektorze samorządowym i przedsiębiorstwach
Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
» Praktyki
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.483.774
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.


 Dialog społeczny : Praktyki
Uspołecznienie procesu racjonalizacji sieci szkół i placówek oświatowych w Opolu w drodze konsultacji społecznych

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Propozycje działań w zakresie sieci szkół zgłoszonych na lata 2011 – 2015.
1.  Zracjonalizowanie sieci szkolnej poprzez ewentualne łączenie placówek w zespoły,
np. przedszkole – szkoła podstawowa; gimnazjum – liceum.
2.  Dostosowanie sieci szkół i placówek do wymogów reformy szkolnictwa zawodowego. Tworzenie branżowych centrów kształcenia zawodowego z uwzględnieniem możliwości i potrzeb rynku pracy.
W oparciu o analizy demograficzne, finansowe i organizacyjne oraz planowane przez MEN zmiany programowe i strukturalne w oświacie, nowe zadania i funkcje oraz ramy organizacyjno – prawne w oświacie opracowano założenia racjonalizacji sieci przedszkoli, szkół i placówek oświatowych w Opolu. Koncepcja uwzględniała: obniżenie wieku szkolnego, zmiany programowe w edukacji, w tym programowe i strukturalne w szkolnictwie zawodowym, konsolidację zasobów oświatowych oraz kompleksowe wspomaganie szkół. Istotnym priorytetem, zgodnie z wytycznymi MEN, było racjonalizowanie sieci szkolnej poprzez ewentualne łączenie placówek w zespoły: przedszkole – szkoła podstawowa, gimnazjum – liceum.
Istotną przesłanką do realizacji zaproponowanych zmian w sieci przedszkoli, szkół
i placówek oświatowych miasta Opola była potrzeba koncentracji zaoszczędzonych środków finansowych na wzbogacenie oferty kształcenia na wszystkich etapach edukacyjnych, a zwłaszcza w szkołach ponadgimnazjalnych, gdzie szczególnie pożądane jest zwiększenie atrakcyjności oferty edukacyjnej, poprawa warunków kształcenia oraz zintensyfikowanie działań promocyjnych (obecnie większość uczniów tych szkół - ponad 60% - to osoby spoza Opola).

Racjonalizacja sieci szkolnej to trudny, skomplikowany i długotrwały proces, wymagający od wszystkich zrozumienia i taktu, w który warto jednak inwestować dla osiągnięcia wytyczonych celów.
Zmiany w sieci szkół, polegające na likwidacji, łączeniu placówek oświatowych czy zmianie ich lokalizacji, wywołują duże emocje nie tylko w środowisku oświatowym ale wśród całej społeczności lokalnej. Dotyczy to zwłaszcza rodziców, zaniepokojonych potencjalnymi utrudnieniami w dostępie do edukacji dla ich dzieci, ale także pracowników placówek oświatowych, obawiających się utraty lub ograniczenia zatrudnienia. W tej sytuacji bardzo istotne jest poznanie opinii ogółu rodziców oraz ich reprezentacji w postaci przedstawicieli rad rodziców. W imieniu rodziców, w trosce o dobro ich dzieci, występują także inne podmioty (np. radni, kluby sportowe, lokalne organizacje pozarządowe). W odniesieniu do pracowników placówek oświatowych szczególnie istotne są głosy przedstawicieli organizacji związkowych dostrzegających w projektowanych zmianach zagrożenie dla środowisk pracowniczych w postaci ograniczenia miejsc pracy. Tu szczególnie ważna jest otwarta postawa wobec partnerów dialogu, gdyż za tym kryje się troska o byt materialny pracowników i ich rodzin.
Szansę na skuteczne przeprowadzenie procesu racjonalizacji sieci szkolnej daje szeroki dialog ze środowiskiem lokalnym, bowiem jest to jedno z tych zadań, które wymaga szerszych konsultacji w odniesieniu do stron, których dotyczą konsekwencje podjętych decyzji. Przede wszystkim należy jasno określić strategię współpracy, określić bliższe i dalsze kierunki działania, a także mocno zaangażować się w ich wykonanie, tym bardziej, że w naszej rzeczywistości partnerskie relacje nie należą do najmocniejszych stron, nie są zakorzenione w tradycji.
W przypadku każdego z realizowanych przedsięwzięć, już na etapie zarysowujących się planów Naczelnik Wydziału Oświaty spotykał się z dyrektorami poszczególnych jednostek, informując o zamierzeniach i zasięgając ich opinii (zwykle na rok przed realizacją, w okresie styczeń – kwiecień). Na sierpniowych, programujących nowy rok szkolny, seminariach szkoleniowych dla dyrektorów jednostek oświatowych Wydział Oświaty przedstawiał aktualną sytuację w zakresie organizacji oświaty w Opolu i informował o zagrożeniach, a także o planowanych działaniach dotyczących racjonalizacji sieci szkół. Na tych spotkaniach z planowanymi zmianami mogli zapoznać się też przedstawiciele związków zawodowych (ZNP, NSZZ Solidarność), a także Komisji Edukacji i Kultury, których szefowie byli zapraszani do udziału w spotkaniach z dyrektorami jednostek oświatowych.
Już z początkiem roku szkolnego, zwykle we wrześniu, organizowane były pierwsze spotkania z radami pedagogicznymi oraz z radami rodziców poszczególnych szkół, a kolejne w zależności od potrzeb. W tym celu Wydział Oświaty opracował szczegółowe harmonogramy działań dotyczące poszczególnych przedsięwzięć oraz obszerne materiały informacyjne, umożliwiające kompleksowe zapoznanie zainteresowanych podmiotów (rodzice, pracownicy placówek oświatowych, związki zawodowe, organ stanowiący jst) z projektowanymi zmianami, z uwzględnieniem planowanych rozwiązań organizacyjnych oraz korzyści wynikających z ich wdrożenia.
Ponadto odrębnie Naczelnik Wydziału Oświaty spotykał się z szefami organizacji związkowych, aby bardziej szczegółowo omawiać sytuację pracowników jednostek oświatowych objętych zmianami. Odnośnie aktualnie, w 2013 r., realizowanych działań takie spotkanie odbyło się w listopadzie 2012 r., a następnie już na etapie przygotowywania uchwał zwracano się o opinię w każdej ze spraw. Wcześniejsze rozmowy, zapoznawanie z koniecznością wdrożenia zmian w konsekwencji zaowocowało uzyskaniem pozytywnej opinii związków zawodowych.
Wdrożenie planowanych zmian poprzedzone było procesem konsultacji społecznych (dyrektorzy, rodzice, nauczyciele, pracownicy niepedagogiczni, związki zawodowe, komisja edukacji oraz radni pozostałych komisji). W trakcie spotkań, rozmów i debat (rady pedagogiczne, rady rodziców, komisja edukacji) oraz seminariów szkoleniowych dla dyrektorów jednostek oświatowych z udziałem przedstawicieli związków zawodowych przedstawiano propozycje zmian, wyjaśniano wątpliwości, prowadzono korespondencję pisemną, dyskutowano na łamach lokalnych mediów (w tym między innymi śledząc wpisy na forach internetowych i udzielając wyjaśnień w oficjalnej już formie).

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Wszystkie zaplanowane w ostatnich latach działania w zakresie racjonalizacji sieci szkół i placówek oświatowych zostały skutecznie przeprowadzone. Istotne jest to, że w planach realizacji poszczególnych przedsięwzięć starano się uwzględnić wszystkie te kwestie, które mogły mieć wpływ zarówno na przebieg realizacji jak również na jej efekty, takie jak:
- zapewnienie pełnej informacji o planowanych działaniach: rodzice uczniów, pracownicy placówek, związki zawodowe, komisja edukacji, media,
- organizowanie spotkań z wszystkimi zainteresowanymi stronami,
- udzielanie odpowiedzi na wszystkie pytania i wątpliwości (niepozostawianie pytań bez odpowiedzi), w trakcie spotkań oraz w ramach korespondencji pisemnej,
- zaprogramowanie działań integrujących łączące się ze sobą środowiska uczniów, nauczycieli czy rodziców (w przypadku likwidacji szkoły czy połączenia placówek
w zespół),
- podjęcie skutecznych działań umożliwiających zapewnienie pracownikom likwidowanych szkół kontynuacji zatrudnienia w innych placówkach.
Wszystkie te działania przyczyniły się do skutecznego wdrożenia planowanych zmian, spowodowały, że zmiany zostały przyjęte ze względnym zrozumieniem i ostatecznie zaakceptowane przez środowisko oświatowe oraz społeczność lokalną.

Wdrożone przez miasto Opole rozwiązania w zakresie prowadzenia konsultacji społecznych odnośnie wdrażanych projektów racjonalizacji sieci szkolnej okazały się na tyle skuteczne, że z pewnością - w sytuacji kolejnych zmian - będą ponownie zastosowane. Zastosowane rozwiązania, modyfikowane i udoskonalane w procesie kolejnych wdrożeń, stanowią pewien stały model czy też schemat koniecznych, przewidywalnych działań, który pozwala organowi prowadzącemu zaplanować przebieg danego procesu w zakresie racjonalizacji sieci szkolnej, oczywiście z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Zastosowane przez miasto Opole, takie same lub podobne, działania w przypadku wdrażania kolejnych zmian w sieci szkół, były sukcesywnie udoskonalane, co pozwoliło na wypracowanie maksymalnie optymalnego rozwiązania. Ich wykorzystanie okazało się efektywne nawet w przypadku trudnych do zaakceptowania działań, takich jak realizowane w tym roku połączenie Publicznego Gimnazjum Nr 6 i Publicznego Liceum Ogólnokształcącego Nr I w Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr I, z przeniesieniem Gimnazjum, którego statutowym zadaniem jest prowadzenie Centrum Nauk Przyrodniczych, utworzonego w ramach środków UE, do budynku PLO Nr I. Podobnie było w przypadku likwidacji Publicznego Gimnazjum Nr 2 w Opolu, należącej do najbardziej skomplikowanych operacji logistycznych (przeniesienie uczniów likwidowanego PG Nr 2 do innego gimnazjum (PG Nr 4) oraz przeniesienie do budynku po zlikwidowanym gimnazjum szkoły podstawowej (PSP Nr 1), chociażby poprzez fakt, że dotykała ona bardzo szerokiego grona osób (uczniowie, rodzic i nauczyciele trzech szkół).
Wdrożone rozwiązania stały się przykładem działań mogących zapewnić kompromis nawet w najbardziej trudnych sytuacjach. Wyrazem tego było zaproszenie, skierowane przez Wojewodę Opolskiego do Naczelnika Wydziału Oświaty na posiedzenie Wojewódzkiego Forum Dialogu Społecznego (kwiecień 2012 r.), na którym dyskutowano o trudnych problemach racjonalizacji sieci szkół w województwie opolskim a szczególnie o zaistniałych konfliktach społecznych związanych z likwidacjami szkół. W czasie spotkania zastosowane przez miasto Opole rozwiązania w zakresie konsultacji społecznych procesu racjonalizacji sieci szkolnej w Opolu były prezentowane jako przykład dobrej praktyki. Również na zaproszenie Wojewody Opolskiego Naczelnik Wydziału Oświaty uczestniczył w czerwcu 2012 r. w spotkaniu, zorganizowanym w Nysie ze względu na zaistniały tam konflikt pomiędzy społecznością lokalną a organem prowadzącym z powodu likwidacji szkoły, prezentując tam pozytywne doświadczenia miasta Opola w tym zakresie jako przykład dobrej praktyki.
Ponadto w marcu 2013 roku Naczelnik Wydziału Oświaty uczestniczył, na zaproszenie starosty brzeskiego, w panelu dyskusyjnym dotyczących spraw oświatowych, gdzie w ramach wymiany dobrych praktyk zaprezentował działania związane z wdrażaniem koncepcji racjonalizacji sieci szkół i placówek oświatowych, ze szczególnym uwzględnieniem procesu konsultacji społecznych.
Udział Naczelnika Wydziału Oświaty w wymienionych wyżej spotkaniach i prezentację zastosowanego podejścia, na zaproszenie zewnętrznych podmiotów, można uznać jako potrzebę zachęcenia innych organów prowadzących do wdrożenia podobnych rozwiązań sprzyjających dialogowi społecznemu. Można zatem uznać, że zastosowane przez miasto Opole rozwiązania zostały uznane za optymalny, zasługujący na naśladowanie model wdrażania zmian w oświacie, zmierzający do niwelowania konfliktów społecznych powstających na gruncie realizacji bardzo ważnego zadania samorządu terytorialnego, jakim jest zapewnienie edukacji.
Szansę na powodzenie procesu racjonalizacji sieci szkół daje szeroko rozumiana, oparta na wzajemnym partnerstwie, zaufaniu i szacunku, współpraca organu prowadzącego ze środowiskiem lokalnym, ze szczególnym uwzględnieniem rodziców oraz pracowników i reprezentujących ich organizacji związkowych.
Wszelkie podejmowane w tym zakresie przedsięwzięcia winny być, z odpowiednim wyprzedzeniem, podawane do publicznej informacji, uzgadniane i poddawane dyskusji prowadzącej do względnego kompromisu.
Bardzo istotne znaczenie ma, i temu niewątpliwie służy, przyjęta przez organ stanowiący jst strategia oświatowa, określająca perspektywiczne działania w zakresie sieci szkolnej (jak ma to miejsce w przypadku miasta Opola, którego polityka oświatowa na lata 2011 – 2015 zawiera kierunki działań w odniesieniu do sieci szkolnej, a ponadto, określając model każdego typu szkoły: podstawowa, gimnazjum, ponadgimnazjalna - z ustaloną minimalną liczbą uczniów, przedstawia pożądaną organizację szkół pod względem organizacyjnym i programowym).
W realizacji konkretnego przedsięwzięcia bardzo istotne jest określenie szczegółowego harmonogramu działań, zawierającego zarówno ogólne założenia dotyczące zmiany, przewidywanych korzyści, jak również wszystkie przewidywane zadania i czynności do wykonania wraz z określeniem terminów oraz osób i komórek w danej organizacji odpowiedzialnych za ich realizację.
W trakcie prowadzonych konsultacji społecznych istotne jest przygotowanie odpowiednich materiałów informacyjnych, w tym prezentacji multimedialnych przedstawiających przyczyny zmian, dalsze niekorzystne skutki niewdrożenia nowych rozwiązań, a także konkretne korzyści, jakie przyniesie nowe rozwiązanie. Pomocne są także ulotki informujące szczegółowo o efektach zmian (np. nowa organizacja szkoły pod względem organizacyjnym i programowym).
 Bardzo istotne jest bieżące monitorowanie realizacji zaplanowanych działań oraz ich efektów, także już po wdrożeniu zmian (spotkania z dyrektorami, omawianie ewentualnych problemów).

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

 Dialog społeczny w sektorze samorządowym i przedsiębiorstwach


 
   Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych