Budowanie kompetencji do współpracy międzysamorządowej i międzysektorowej jako narzędzi rozwoju lokalnego i regionalnego
Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
» Praktyki
Dialog społeczny
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.364.897
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

Wsparcie udzielone przez Norwegię, Islandię
i Lichtenstein

 Współpraca między JST : Praktyki
Partycypacja w praktyce na rzecz priorytetów rozwoju gmin w obszarach spójności: społecznej, gospodarczej i terytorialnej w województwie lubelskim

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

     Partnerstwo łączące trzy miasteczka: Piaski, Łęczną i Krasnystaw na rzecz wzmocnienia spójności obszaru funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego ma swoje korzenie w projektach realizowanych wcześniej wokół postaci Jana III Sobieskiego. Początki współpracy sięgają roku 2007, kiedy to 6 samorządów: Gorzków, Wólka, Spiczyn, Mełgiew, Piaski, Rybczewice powołały do życia markę "Szlak Jana III Sobieskiego". Od tego czasu na terenie 6 gmin realizowane są nowe przedsięwzięcia na rzecz rozwoju i promocji Szlaku.

     Należą do nich:

     1) „Szlak dziedzictwa Sobieskiego jako szansa współpracy trans granicznej wschodniej Polski i zachodniej Ukrainy" (realizowany przy wsparciu udzielonym przez Norwegię ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego - celem bezpośrednim projektu było podpisanie przez 50 podmiotów z Polski i Ukrainy porozumienia o współpracy transgranicznej organizowanej wokół dziedzictwa króla Sobieskiego, opracowano i uruchomiono pierwszą w historii polskiej samorządności lokalnej grę komputerową poświęconą królowi Janowi III Sobieskiemu),
2) „Tarcza Sobieskiego" (projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego - ukierunkowany na wsparcie organizacji pozarządowych),
3) „Szlak Jana III Sobieskiego parasolowym produktem rozwoju regionalnego Polski Wschodniej" (współfinansowany ze środków Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej - promujący  szlak Jana III Sobieskiego w województwach: lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim),
4) „Marka lokalna szansą rozwoju przedsiębiorczości na Szlacheckim Szlaku w województwie lubelskim" (projekt współfinansowany ze środków Mechanizmu Szwajcarskiego - został opracowany na rzecz rozwoju przedsiębiorczości na Szlaku Jana III Sobieskiego).

     Zasadniczym impulsem do rozwoju partnerstwa stał się jednak Projekt Predefiniowany.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań
Analizując etapy rozwoju partnerstwa, któemu przewodzi gmina Piaski, trzeba zaznaczyć, że projekt „Wzmocnienie spójności obszaru funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego w województwie lubelskim" pozwolił na rozszerzenie Szlaku Jana III Sobieskiego w oparciu o wypracowane standardy. Do partnerstwa dołączyło kolejne pięć gmin. Jednym z głównych zadań jest wypracowanie, wzmocnienie i promocja rozwiązań na rzecz wzmocnienia współpracy gmin między sobą i współpracy gmin ze środowiskami lokalnymi. Innowacyjnym, odróżniającym elementem od wcześniejszych projektów realizowanych wokół postaci Króla Jana jest położenie dużego nacisku na wypracowanie modelu partycypacji obywatelskiej.

     Szlak Jana III Sobieskiego stał się bodźcem do wspólnego myślenia samorządów o realizacji przedsięwzięć. Ponadto rozpoczęto prace na rzecz priotytetów, wskazanych w procesie dialogu z mieszkańcami i przedstawicielami środowisk lokalnych.  W partnerstwie promuje się współpracę w kontekście rozwoju gmin, m.in. z wykorzystaniem dostępnych zewnętrznych źródeł finansowania. Narzędziem pozwalającym zachować trwałe struktury partnerstwa jest zawiązane przez 11 samorządów we wrześniu 2015 roku "Stowarzyszenie na rzecz wzmocnienia spójności Obszaru Funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego".

Można wyróżnić następujące etapy rozwoju partnerstwa:

1) W  roku 2014, decyzją Komitetu Sterującego w ramach projektu, powołano 3 zespoły ds. spójności: społecznej, gospodarczej i terytorialnej. Uczestnikami każdego z zespołów byli przedstawiciele JST zaangażowanych w realizację projektu. Każdy zespół liczył po 6 osób, spotkania były moderowane przez zewnętrznego eksperta. W efekcie 4-miesięcznej pracy zespołów powstała Zintegrowana Strategia Rozwoju OF Szlaku Jana III Sobieskiego w zakresie kształtowania przestrzeni publicznej. Dokument został poddany procedurze konsultacji społecznych.

     2) W drugiej połowie 2014 roku w każdej z gmin partnerskich przeprowadzono konsultacje społeczne. Odbyły się min. 3 spotkania zorganizowane przez każdego z partnerów. Celem głównym konsultacji społecznych było uzyskanie wniosków nt. priorytetów prorozwojowych samorządów, w tym wyboru inwestycji kluczowych oraz zapisów Zintegrowanej Strategii. W rezultacie, po konsultacjach, władze JST dokonały ostatecznego wyboru, dla jakiej inwestycji kluczowej przygotują dokumentację w ramach projektu. Konsultacje odbyły się jedną z 4 metod: planning for real, charette, planowanie przyszłościowe, planowanie partycypacyjne.

     3) W roku 2015, decyzją Komitetu Sterującego, powołano 3 zespoły ds. rozwoju: gospodarczego, turystycznego, energetycznego Obszaru Funkcjonalnego Szlaku JIIIS. Uczestnikami każdego z zespołów byli przedstawiciele JST zaangażowanych w realizację projektu. Każdy zespół liczył po 6 osób, spotkania były moderowane przez zewnętrznego eksperta. W spotkaniach uczestniczyli również praktycy- przedstawiciele środowisk związanych z turystyką, przetwórstwem i energetyką. W efekcie 4-miesięcznej pracy zespołów powstały 3 Plany Operacyjne, będące uszczegółowieniem Zintegrowanej Strategii. Plany mają zawierać zapisy uaktualniane wraz z rozwojem partnerstwa i pojawiania się nowych potrzeb.

     Wsparciem procesu partycypacji stały się badania realizowane przy pomocy kwestionariuszy ankietowych, dostępnych w urzędach gmin partnerskich. Wnioski z badań uwzględniono podczas wypracowywania stanowisk i programowania  kolejnych inicjatyw.

     Partnerstwo gmin Szlaku Jana III Sobieskiego tworzy jedenaście jednostek samorządu terytorialnego, w tym: Gmina Piaski, Gmina Łęczna, Miasto Krasnystaw, Gmina Krasnystaw, Gmina Gorzków, Gmina Rybczewice, Gmina Mełgiew, Gmina Milejów, Gmina Ludwin, Gmina Spiczyn i Gmina Wólka. W ramach przedsięwzięcia podjęto próbę wdrożenia dwutorowego modelu partycypacji obywatelskiej.

     Pierwsza płaszczyzna partycypacji dotyczyła wypracowania kierunków rozwoju obszaru funkcjonalnego w zakresie turystyki, przetwórstwa i energetyki. Uczestniczyli w niej przedstawiciele jedenastu samorządów partnerstwa oraz praktycy. Do dialogu i debaty zaproszono przedsiębiorców lokalnych, przetwórców, specjalistów branży energetycznej i odnawialnych źródeł energii oraz branży turystycznej. W efekcie opracowano „Zintegrowaną Strategię Rozwoju Obszaru Funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego w zakresie kształtowania przestrzeni publicznej”35 oraz trzy plany operacyjne, w zakresie: przetwórstwa, turystyki i energetyki. Te właśnie dziedziny stały się platformą współpracy gmin na rzecz wzmacniania spójności obszaru funkcjonalnego. Fundamentem działania uczyniono ideę zinstytucjonalizowanego partnerstwa i współpracy z podmiotami z innych sektorów. Uchwałę o powołania Stowarzyszenia gmin podjęto we wrześniu 2015 roku.

     Druga płaszczyzna partycypacyjna objęła konsultacje społeczne z mieszkańcami. Metodę dialogu społecznego dostosowano w każdej z gmin do specyfiki planowanych inwestycji, stanowiących równocześnie jej priorytet rozwoju. Agregacja wyników konsultacji stała się wsparciem lokalnej polityki spójności Obszaru Funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego. Wykorzystano instrumenty konsultacyjne: "planning for real" i "charette", metody planowania partycypacyjnego oraz planowania przyszłościowego. Spotkania z mieszkańcami, przedstawicielami organizacji pozarządowych i przedsiębiorcami pozwoliły na rozpoznanie i analizę opinii oraz ocenę planów rozwojowych gmin. Realnym wsparciem partnerstwa okazało się aktywne uczestnictwo lokalnego społeczeństwa obywatelskiego w procesie planowania przyszłości obszaru funkcjonalnego, co powinno zaowocować analogicznym zaangażowaniem w trakcie realizacji przedsięwzięć.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

     Zastosowane metody konsultacyjne oraz narzędzia, wykorzystane zarówno na płaszczyźnie spotkań między przedstawicielami samorządów i praktyków, jak również poprzez konsultacje z mieszkańcami, przyczyniły się do osiągnięcia celu projektu. Załozono w nim: „poprawę spójności Obszaru Funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego poprzez wspieranie rozwiązań funkcjonalnych w zakresie: turystyki, przetwórstwa i energetyki. Partnerstwo, m.in. poprzez partycypację obywatelską, wpisało się w standardy modelu współpracy terytorialnej. Współpraca skupiła podmioty z sektorów, publicznego, społecznego i gospodarczego. Zdiagnozowano zasoby i potrzeby rozwojowe obszaru funkcjonalnego (warsztaty, odpowiednio dobrane techniki konsultacyjne). Analiza powiązań funkcjonalnych ukierunkowała partnerstwo na usługi, zwłaszcza w zakresie przetwórstwa lokalnego oraz branży turystycznej. Dokonano analizy rozwoju w zakresie energetyki odnawialnej. Powstały programy rozwojowe obszaru funkcjonalnego (3 programy operacyjne w zakresie rozwoju przetwórstwa, turystyki, energetyki) oraz „Zintegrowana Strategia Rozwoju Obszaru Funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego w kształtowaniu przestrzeni publicznej", raporty pokonsultacyjne, Plan komunikacji i konsultacji społecznych. 

     Integracja usług publicznych, infrastruktury, dokumentów strategicznych i operacyjnych oraz monitoring i ewaluacja działań zostanie zapewniona również po zakończeniu realizacji projektu. Zadania te przejmuje na siebie stowarzyszenie na rzecz rozwoju spójności obszaru funkcjonalnego Szlaku Jana III Sobieskiego, założone przez jedenaście samorządów. Planuje się cykliczną analizę potrzeb i możliwych rozwiązań m.in. korzystając z dostępnych źródeł zewnętrznych. Aby tego dokonać, każda z gmin będzie monitorować działania w oparciu o jeden z 11 regionalnych celów strategicznych.

     Konsultacje społeczne w ramach projektu rozpoczęły cykl współpracy z mieszkańcami według nowych standardów, zakładających poszanowanie podmiotowości każdego z uczestników debaty i jego głosu. W ramach projektu powstała strona internetowa, zawierająca między innymi narzędzia komunikacyjne - służące rozwojowi przestrzeni debaty i dialogu. Znaczenie wzajemnej komunikacji uregulowano również w umowie partnerskiej. Uchwalono statut Stowarzyszenia określający m.in. zasady podejmowania decyzji w partnerstwie. Poprzez szereg działań w ramach projektu, partnerzy uczyli się współodpowiedzialni za stan i rozwój partnerstwa. Klimat zaufania budowano poprzez szereg spotkań, konferencji, warsztatów.

     Obraz całościowy stwarza, być może, wrażenie idealne, sielankowe. Mimo dobrego klimatu, wyciąganie takiego wniosku byłoby niewybaczalnym błędem. Chociaż standardy modelu współpracy zostały w partnerstwie wprowadzone z powodzeniem, jednak wymagają one stałej troski i ciągłego rozwoju. W końcu chodzi o budowanie trwałych relacji, które zawsze narażone są na lokalne egoizmy i dominację partykularnych interesów. Nadzieją na kształtowanie i rozwój silnego partnerstwa na królewskim szlaku jest rozwijające się wsparcie instytucjonalne - czyli wspomniane Stowarzyszenie.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją
Program „Marka lokalna szansą rozwoju przedsiębiorczości na Szlacheckim Szlaku w Województwie Lubelskim” został opracowany na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w podregionie Szlaku Jana III Sobieskiego, czyli w sześciu gminach partnerskich: Gorzków, Mełgiew, Piaski, Rybczewice, Spiczyn, Wólka. Już sama idea stanowi pewną podpowiedź, że można budować partnerstwo wokół lokalnej marki, łączącej tradycję i plany rozwoju sąsiadujących samorządów. W procesie replikacji doświadczeń małych gmin lubelskich warto zainicjować długotrwały proces budowania marki terytorialnej, której wizytówką ma stać się jakość produktów i usług dostarczanych w podregionie, które nawiązywać będą do tradycji. Analogicznie jak w Piaskach nawiązano do dziedzictwa Króla Jana III Sobieskiego oraz jego rodu, a tym samym do dziedzictwa Rzeczypospolitej Szlacheckiej. Po raz kolejny mozna przekonać się, że historia jest nauczycielka życia, a nawet impulsem rozwoju gospodarczego i terytorialnego.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

  Wsparcie udzielone przez Norwegię, Islandię i Lichtenstein  Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych