Budowanie kompetencji do współpracy międzysamorządowej i międzysektorowej jako narzędzi rozwoju lokalnego i regionalnego
Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
» Praktyki
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.549.787
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

Wsparcie udzielone przez Norwegię, Islandię
i Lichtenstein

 Współpraca między JST : Praktyki
Aglomeracja opolska

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

a. Obszar aglomeracji
 
W województwie opolskim struktura aglomeracji jest jasno zdefiniowana i określona. Zarówno w wymiarze przestrzennym, jak i w wymiarze polityki regionalnej. Jest to efekt prac podjętym w ramach sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego województwa opolskiego, które potwierdziły i utrzymały zasięg aglomeracji w kształcie, jaki zapisano w strategii rozwoju województwa w roku 2005. Aktualizacja strategii rozwoju województwa w 2012 r. nieznacznie zmieniła zasięg aglomeracji, dołączając do niej gminy Lewin Brzeski i Izbicko oraz odłączając gminę Tułowice.
 
Przeprowadzone na potrzeby opracowywanej strategii rozwoju aglomeracji badania wykazały, iż pierścieniowy układ gmin otaczających Opole jest bardzo czytelny i wypełnia znaczną część aglomeracji. Składa się na niego 12 gmin: Chrząstowice, Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Gogolin, Komprachcice, Krapkowice, Łubniany, Ozimek, Prószków, Tarnów Opolski, Turawa oraz Zdzieszowice. To grupa tych jednostek, które wykazały najwyższe punktacje w syntezie. Są to jednostki o najbardziej miejskim charakterze w swoim: zagospodarowaniu, uzbrojeniu w infrastrukturę sieciową, profilu gospodarczym i społecznym oraz użytkowaniu gruntów. Poza Aglomeracją Opolską, badanie wykazało silną pozycję Nysy, Kluczborka, Brzegu i Kędzierzyna-Koźla - są to wojewódzkie ośrodki poziomu subregionalnego (miasta powiatowe). Obraz ten jest zgodny z hierarchią sieci osadniczej definiowaną przez plan zagospodarowania przestrzennego województwa opolskiego. Zgodnie z wynikami badania, do aglomeracji opolskiej zaliczają się również gminy o niższych punktacjach syntezy: Popielów, Lewin Brzeski, Niemodlin i Izbicko (grupa druga) oraz Murów, Strzeleczki i Walce (grupa trzecia). Dostarcza to istotnych wniosków do strategii rozwoju aglomeracji. Aglomeracja Opolska (jak każda aglomeracja) nie jest wewnętrznie całkowicie jednorodna. Występują w niej gminy o pewnym stopniu zróżnicowania w zakresie jakości życia mieszkańców, nasycenia infrastrukturą techniczną, uwarunkowań przyrodniczych, gospodarki czy procesów społecznych. Będą one wymagały indywidualnego podejścia w planowaniu dalszego rozwoju
 
Za Strategią rozwoju aglomeracji: Wyraźne deficyty w infrastrukturze technicznej obligują jednostki samorządu terytorialnego AO do zintensyfikowanych działań w tym obszarze. Konieczna jest zwłaszcza rozbudowa sieci rozdzielczej podstawowych mediów i objęcie nią jak największej liczby mieszkańców. Wyraźnie przyczyni się to do poprawy jakości życia społeczności Aglomeracji, stanu środowiska przyrodniczego oraz zwiększy pozycję konkurencyjną AO wśród potencjalnych inwestorów.
 
b. Współpraca miedzy samorządami lokalnymi aglomeracji
 
Zanim 20 gmin podpisało porozumienie, niektóre samorządy współpracowały ze sobą w przedsięwzięciach bilateralnych. Część gmin wspólnie zrealizowała zadanie „Poprawa jakości wody w Opolu”. Ponadto Opole współpracuje z jedną z gmin przy budowie ścieżek rowerowych, a z inną przy zagospodarowaniu terenów wokół centrum handlowego. Prowadzone są również wspólne działania w celu pozyskania inwestorów. Na podstawie odrębnych umów realizowana jest wspólnie gospodarka odpadami. Opole jako główny ośrodek kształcenia w regionie wspiera placówki edukacyjne, m.in. poprzez działalność doradców metodycznych miejskiego ośrodka doskonalenia nauczycieli.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

• Początki współpracy w gronie aglomeracyjnym
 
Z inicjatywą nawiązania współpracy pomiędzy samorządami lokalnymi w styczniu 2012 r. wyszedł prezydent Opola. Z udziałem władz regionu i gmin miały miejsce pierwsze rozmowy na temat zdefiniowania możliwych obszarów współpracy. Kolejne spotkania robocze poprzedzające zawarcie porozumienia zmierzały do określenia barier rozwojowych i potencjałów poszczególnych gmin. Wypracowane zostały zasady współpracy partnerów. Od początku w proces wspólnego planowania aglomeracji włączeni byli partnerzy społeczno-gospodarczy, m.in. Urząd Statystyczny w Opolu, Miejskie Centrum Organizacji Pozarządowych, Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, Opolskie Centrum Rozwoju Gospodarki, Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, Opolska Regionalna Organizacja Turystyczna oraz powiaty: opolski, brzeski i krapkowicki.
 
• Podpisanie porozumienia
 
W lipcu 2012 r. wolę współdziałania zadeklarowało 20 gmin położonych w obszarze funkcjonalnym Opola: Chrząstowice, Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Gogolin, Izbicko, Komprachcice, Krapkowice, Lewin Brzeski, Łubniany, Murów, Niemodlin, Opole, Ozimek, Popielów, Prószków, Strzeleczki, Tarnów Opolski, Turawa, Walce, Zdzieszowice. Następnie samorządy te podpisały we wrześniu 2012 r. porozumienie w sprawie utworzenia aglomeracji opolskiej, (Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego z 31.10.2012 r., poz. 1521 https://www.aglomeracja-opolska.pl/sites/default/files/6.2%20Publikacja%20Porozumienia.pdf  ).
Porozumienie określiło, że współpraca między samorządami będzie miała charakter wszechstronny i będzie obejmowała następujące dziedziny: planowanie strategiczne i przestrzenne; rozwój gospodarczy i wspólne działania na rzecz pozyskiwania inwestorów; transfer nowych technologii z centrów naukowych Opola do podmiotów gospodarczych aglomeracji; transport zbiorowy; ochronę zasobów przyrodniczych; ochronę środowiska; ochronę przeciwpowodziową; oświatę, kulturę, sport i turystykę.
Celem utworzonej płaszczyzny współpracy jest przezwyciężanie trudności i barier hamujących rozwój społeczno-gospodarczy aglomeracji, poprawa jakości życia jej mieszkańców, a także wzrost konkurencyjności gmin-partnerów.
 
• Organizacja pracy
 
Podczas spotkania przedstawione zostały wyniki diagnozy wstępnej dokonanej w oparciu o badania ankietowe przeprowadzone wśród partnerów. Zdefiniowano na ich podstawie wyzwania rozwojowe i kierunki działań. Najważniejsze i najpilniejsze działania, w perspektywie najbliższych 24 miesięcy, partnerzy aglomeracji zdefiniowali podczas prac warsztatowych. Powstał pierwszy wspólny plan działania na najbliższe 2 lata - okres przygotowania do nowego okresu programowania funduszy polityki spójności.
 
Z uwagi na wszechstronny charakter dziedzin będących przedmiotem zainteresowania partnerów porozumienia oraz w celu podniesienia efektywności i sprawnej realizacji wyznaczonych zadań, zgromadzenie Aglomeracji Opolskiej w grudniu 2012 r. podjęło uchwałę powołującą pięć tematycznych zespołów roboczych: ds. planowania przestrzennego, ds. gospodarka i innowacji, ds. transportu, ds. turystyki, ds. ochrony przeciwpowodziowej. http://www.aglomeracja-opolska.pl/pl/content/spotkanie-ao-planowanie-przestrzenne . Pracą każdego z zespołów roboczych kieruje jego koordynator, wybrany przez zgromadzenie aglomeracji spośród członków danego zespołu. Z każdego posiedzenia zespołu roboczego sporządzany jest protokół, który przesyłany jest każdorazowo wszystkim partnerom.
 
• Utworzenie stowarzyszenia
 
W celu uzyskania większej sprawności administracyjnej przy podejmowaniu bieżących decyzji postanowiono powołać Stowarzyszenie Aglomeracja Opolska. Zebranie założycielskie odbyło się 16 października 2013 r., rejestracja w KRS 14 listopada 2013 r. Tryb wyboru organów, ich liczebność oraz kompetencje określa szczegółowo statut stowarzyszenia. Powołano także dyrektora biura stowarzyszenia, a od roku 2014 zorganizowano funkcjonowanie biura. Zdecydowano o kontynuacji działań zainicjowanych w 2012 r, których głównym celem była poprawa warunków życia mieszkańców aglomeracji i zwiększenie konkurencyjności gospodarki aglomeracji opolskiej. Określono, że stowarzyszenie będzie pełnić rolę tzw. związku Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych.
 
• Najważniejsze wspólne działania:
 
• W listopadzie 2012 r. partnerzy podjęli współpracę z przedstawicielami referatu geodezji i kartografii urzędu marszałkowskiego, prowadzącego geoportal OWI. Poprzez integrację w jednym miejscu danych przestrzennych pochodzących z różnorodnych źródeł budowany jest spójny obszar współpracy organów publicznych w całym województwie. Współpraca opiera się na przekazywaniu przez gminy materiałów planistycznych celem wdrożenia procesu cyfryzacji tj.: przetwarzania przez gminy posiadanych materiałów planistycznych do postaci bazodanowej. Przetwarzanie dokumentów planistycznych dla poszczególnych gmin na metadane dla zbiorów i usług danych przestrzennych zgodne jest z ustawą z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej. Dane zostaną udostępnione na platformie, którą zarządza samorząd województwa opolskiego. Proces przeorganizowania zbiorów z wersji analogowej do wersji cyfrowej odbywa się dla gmin aglomeracji nieodpłatnie.
 
• Podczas spotkania w grudniu 2012 r. partnerzy podjęli istotną z punktu widzenia dalszego rozwoju aglomeracji dyskusję, dotycząca przystąpienia do konkursu dotacji w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna 2007-2013 na działania wpierające JSTt w zakresie planowania rozwoju miejskich obszarów funkcjonalnych. W styczniu 2013 r. złożony został wniosek o dofinansowanie projektu pn. Zintegrowany rozwój Aglomeracji Opolskiej . Umowa dotacji pomiędzy MRR a Miastem Opole (jako liderem projektu) podpisana została 19 lipca 2013 r., po podpisaniu umów partnerskich, w których określone zostały prawa i obowiązki partnerów w trakcie realizacji projektu, w tym m.in. zasady wnoszenia wkładu finansowego do projektu oraz rozliczeń pomiędzy partnerami. Zakres rzeczowy projektu obejmuje opracowanie następujących dokumentów strategicznych i planistycznych dla aglomeracji:
  
 
 - Strategia rozwoju Aglomeracji Opolskiej na lata 2014-2020 (http://aglomeracja-opolska.pl/pl/content/strategia-rozwoju-ao )
 -  Program rozwoju gospodarczego Aglomeracji Opolskiej do 2020 roku;
 Studium komunikacyjne Aglomeracji Opolskiej (http://aglomeracja-opolska.pl/sites/default/files/u195/dokumenty_strategiczne/komunikacja/01%20Diagnoza%20systemu%20transportowego%20Aglomeracji%20Opolskiej.pdf );
 - Dokumentacja dla budowy optycznej sieci teleinformatycznej AO http://aglomeracja-opolska.pl/pl/content/osta (koncepcja programowo-przestrzenna wraz z inwentaryzacją stanu istniejącego, wytyczne techniczne i prawne dla sporządzenia i oceny dokumentacji projektowo-kosztorysowej, budowy i utrzymania sieci; dokumentacja projektowo-kosztorysowa budowy optycznej sieci teleinformatycznej)
 
• W lipcu 2013 r. podpisano porozumienie międzygminne w sprawie wykonania i utrzymania (hostingu) witryny internetowej gmin tworzących aglomerację opolską. Strona działa od listopada 2013 r. www.aglomeracja-opolska.pl. Portal ma charakter zarówno informacyjny, jak i promocyjny.

Rezultaty wdrożenia narzędzia
Aglomeracji opolskiej przypisuje się szczególne miejsce w kreowaniu procesów rozwoju w skali całego regionu opolskiego. W uchwalonej w grudniu 2012 r. Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego do roku 2020 za jeden z celów strategicznych przyjęto rozwój potencjału i siły konkurencyjnej aglomeracji opolskiej. Celowi temu przypisano 3 cele operacyjne: rozwój i wzmocnienie funkcji metropolitalnych; rozwój przestrzeni aglomeracji wraz ze wzmocnieniem powiązań instytucjonalnych i społecznych.
 
Najważniejszymi rezultatami podjęcia współpracy i zorganizowania jej w opisany wyżej sposób, tj.:
 - przeprowadzenie szerokich konsultacji inicjatywy wśród przyszłych partnerów, budujących podstawy zaufania,
 - wypracowanie sprawnego mechanizmu współpracy partnerów,
 - instytucjonalizacja partnerstwa (powołanie stowarzyszenia, utworzenie biura aglomeracji,
 - prowadzenie przez biuro aglomeracji częstych konsultacji z wyznaczonymi koordynatorami w gminach,
 -  włączenie do stałej współpracy podmiotów spoza partnerstwa (jednostki organizacyjne samorządu województwa; jednostki organizacyjne administracji rządowej), zaowocowało:

-  pozyskaniem dofinansowania na opracowanie strategicznych dla zarzadzania obszarem funkcjonalnym dokumentów programujących rozwój aglomeracji,
 - przygotowaniem w gronie partnerów i podmiotów współpracujących przedsięwzięć tworzących trwała sieć współpracy i strukturę zarządzania rozwojem całego obszaru
-  wspólnym opracowaniem ważnych przedsięwzięć infrastrukturalnych na obszarze całej aglomeracji, w tym innowacyjnego na skalę krajową projektu w ramach jednej z dziedzin określonej porozumieniem (ochrona przeciwpowodziowa)
-  rozwojem współpracy z ośrodkami regionalnymi
budową silnej pozycji partnerstwa w regionie.
Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu
Koszty funkcjonowania stowarzyszenia pokrywane są ze składek członkowskich partnerów. Koszty administracyjne związane z funkcjonowaniem aglomeracji dotychczas pokrywane były w całości z budżetu miasta Opola. Spotkania członków stowarzyszenia odbywały się zazwyczaj w siedzibie miejskiej biblioteki publicznej w Opolu. Moderatorami spotkań byli pracownicy wydziału ds. europejskich i planowania rozwoju magistratu opolskiego, wykonują ww. funkcje w ramach obowiązków służbowych. W projektach realizowanych w partnerstwie wszyscy partnerzy zobowiązani są do partycypacji w kosztach. Wkład partnerów uzależniony jest od liczby mieszkańców danej gminy (stosunek do liczby mieszkańców aglomeracji ogółem). Obecnie funkcjonujące biuro aglomeracji, jako biuro związku ZIT, będzie finansowanie z POPT 2014-2020.
Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim
Partnerstwo Aglomeracji Opolskiej jest przykładem partnerstwa międzysamorządowego, otwartego na kontakty międzysektorowe i wykorzystujące je zarówno w fazie tworzenia planu rozwoju, jak i przy realizacji przedsięwzięć (opisane wyżej współpraca z jednostkami samorządu województwa i jednostkami centralnymi oraz podmiotami lokalnymi). Na potrzeby opracowania strategii rozwoju Aglomeracji Opolskiej przeprowadzono badania opinii publicznej (http://www.aglomeracja-opolska.pl/sites/default/files/u195/dokumenty_strategiczne/strategia_rozwoju_ao/04%20Raport%20z%20konsultacji%20spo%C5%82ecznych%20Strategii%20rozwoju%20Aglomeracji%20Opolskiej%20na%20lata%202014-2020.pdf ).

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

  Wsparcie udzielone przez Norwegię, Islandię i Lichtenstein  Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych