Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
» Zarządzanie strategiczne
» Zarządzanie zasobami
» Zarządzanie personelem
» Partnerstwo
» Zarządzanie usługami
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.549.884
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Rozwój instytucjonalny : Zarządzanie usługami
Wioski tematyczne narzędziem aktywizacji małych społeczności wiejskich

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

Miejscowości stanowiące obecnie wioski tematyczne były często miejscami położonymi peryferyjnie, pozbawionymi teoretycznie szans na rozwój. Wiązał się z tym typowy zestaw problemów – bezrobocie, apatia społeczna, brak infrastruktury (np. do niektórych miejsc nie dochodziła jakakolwiek droga utwardzona).

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Zbudowanie wioski tematycznej jest zadaniem długofalowym, jednakże o ile będzie ono dobrze przeprowadzone to praktycznie zadaniem skazanym na sukces. Niezbędne działania prowadzące do powstania wioski tematycznej możemy podzielić na sześć etapów:

1.  Uświadomienie istoty wioski tematycznejIdea wiosek tematycznych nie mieści się w tradycyjnych fundamentach funkcjonowania wsi. Nie jest tu bowiem istotna wydajność plonów z hektara, czy zdolność do wytwarzania określonych dóbr materialnych. Wioska tematyczna jest przejawem  gospodarki opartej na wiedzy; z tego względu jest bliższa przedsiębiorstwom funkcjonującym w sektorach nowej technologii, niż typowemu rolnictwu. Wymaga to zatem poważnej zmiany mentalności, bez której przeprowadzenie dalszych etapów pracy będzie co najmniej utrudnione. Dobrym narzędziem wspomagającym może być tu wizyta w którejś z już istniejących wiosek tematycznych.

2.  Przegląd posiadanych zasobówPrzy tworzeniu wioski tematycznej warto jest w pierwszej kolejności oprzeć się na zasobach już posiadanych – dzięki temu można zapewnić ścisły związek tematu przewodniego danej wsi z jej specyfiką. Przegląd powinien objąć przy tym nie tylko zasoby materialne, lecz również niematerialne – potencjał rozwojowy, zasoby ludzkie, już posiadaną markę. Zadajemy sobie zatem pytania: co mamy, z czego dana wieś jest znana, czy była miejscem jakichś ważnych wydarzeń historycznych, czy została upamiętniona w literaturze, itp. Nie oznacza to, że niezbędne jest poszukiwanie jakichś elementów niezwykłych. Cenne może być też to, co jest zwykłe, a co dla mieszkańców innych obszarów, np. obszarów miejskich, może być cenne.

3.  Wybór głównego motywuW oparciu o przegląd posiadanych zasobów możemy próbować sformułować główny motyw wsi. Nie jest jednak konieczne, by główny motyw miał wynikać bezpośrednio z ustalonych zasobów. Iwięcino stało się Wioską Końca Świata w nawiązaniu do polichromii sufitowej znajdującej się w tutejszym kościele parafialnym; Paproty – Wioską Labiryntów w związku z labiryntową topografią miejscowości; jednakże Sierakowo Sławieńskie – Wioską Hobbitów, zaś Podgórki – Krainą Bajek i Rowerów.Znając główny motyw powinniśmy powtórzyć poszukiwanie zasobów. Znając bowiem motyw przewodni wsi jesteśmy w stanie spojrzeć z innego punktu widzenia na rzeczy występujące dookoła nas. Przykładowo w Iwięcinie stary cmentarz ewangelicki stał się świadkiem końca kultur, a dawne urządzenia do prac rolniczych – końca świata tradycyjnego rolnictwa.

4.  Tworzenie wsparciaDo realizacji programu wioski tematycznej konieczne jest pozyskanie, czy może raczej wyłonienie lokalnych liderów, którzy swoim przykładem pociągną innych do realizacji coraz to nowszych i ambitniejszych zadań związanych z tematem wsi.

5.  Planowanie i projektowanie działań.

Kolejnym etapem jest ustalenie listy przedsięwzięć, które mieszczą się w ramach głównego motywu tematycznego. Wyróżnić tutaj należy ofertę stałą i imprezy czasowe.Oferta stała jest udostępniana na bieżąco – gdy tylko pojawiają się zainteresowani (w praktyce grupy zorganizowane po wcześniejszym umówieniu). Przykładowa oferta Dąbrowy – Wioski Zdrowego Życia w ramach jednej ze ścieżek edukacyjnych „Ania i Grześ idą przez wieś”: powitanie przez gospodynie, wizyta w gospodarstwie „Wszystkie zwierzęta duże i małe” (oglądanie zwierząt gospodarskich, pokaz wyrobu prawdziwego masła i twarogu), wizyta w gospodarstwie „Tu upieczesz swoją bułeczkę” (zwiedzanie starej kuchni, własnoręczny wyrób ciasta i pieczenie bułeczek w piecu chlebowym, oglądanie kolekcji tradycyjnych narzędzi rolniczych), wizyta w ogrodzie ziół (jak rosną zioła, jak pachną, do czego służą) oraz wizyta na „Wesołej Łączce” (zajęcia na sportowej ścieżce zdrowia, gry i zabawy). Wybrane elementy z oferty Podgórek – Krainy Bajek i Rowerów to z kolei zajęcia: W Krainie Fantazji (malowanie na szkle i folii), U Gucia (wyrób świec z wosku pszczelego), W Zagrodzie Hanki i Rumcajsa (lepienie pierogów, zabawy zbójnickie), U Kichusia majstra Lepigliny (wyrób naczyń na kole garncarskim) czy U Pinokia (nauka żonglowania i innych sztuk cyrkowych).Dobierając swój program należy mieć na względzie uniknięcie sytuacji, w której z założenia trzeba dopłacać do inicjatyw turystycznych – wszystko powinno mieć charakter samofinansujący. Spełniając ten warunek uzyskujemy gwarancję, że podjęte przedsięwzięcie będzie w stanie funkcjonować niezależnie od możliwości pozyskiwania ewentualnych dotacji. Co więcej – niska kapitałochłonność ułatwia samo rozpoczęcia działań.W odniesieniu do imprez czasowych rozpocząć można od wprowadzania elementów związanych z motywem tematycznym do imprez i tak się odbywających np. dożynek. Późniejszym etapem jest organizowanie imprez dedykowanych. I tak w Sierakowie Sławieńskim od maja do września maja kolejno miejsce – Majówka z Hobbitem, Powitanie Lata, Zabawa w Wiosce Hobbitów, Jarmark Hobbita, Urodziny Bilba.6.      Przygotowanie przestrzenne wsiWybierając sobie motyw przewodni musimy zadbać o to, by co najmniej pewne elementy wyglądu wioski nawiązywały do niego. Programem minimum jest stworzone według jednolitego pomysłu oznakowanie – w opisywanych wsiach jest to jednolity projekt, przy czym poszczególne wsie posiadają odmienny kolor elementów graficznych. Warto jednak podjąć – jeśli nie na początku, to z czasem – szerszy program, obejmujący chociażby wprowadzenie charakterystycznych elementów małej architektury.Stworzenie wioski tematycznej nie jest zakończeniem całości działań. Wioska tematyczna, aby zachować swoją atrakcyjność, musi cały czas się rozwijać. Jej gość musi wiedzieć, że jeśli przyjedzie do niej za rok, czy dwa lata to spotka się z nowymi pomysłami, nowymi zadaniami – i dzięki temu będzie chciał przyjechać powtórnie.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Zaniedbane do tej pory wsi wypiękniały i stały się atrakcją turystyczną – z korzyścią zarówno dla lokalnego społeczeństwa, jak też jednostki samorządu terytorialnego. Przykładowo niewielką miejscowość Sieraków odwiedza w ciągu roku około 10.000 osób, a zainteresowanie grup zorganizowanych jest tak duże, że przekracza możliwości obsługi. W skali opisywanych pięciu wsi powstały trzy firmy zarabiające na produkcie wiejskim, zatrudnienie znalazło około 45 osób.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu

Nakłady na początkowym okresie tworzenia wioski tematycznej są niewielkie – mogą być oszacowane na kwotę kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Późniejszy rozwój wioski tematycznej jest uzależniony od przychodów pochodzących z jej funkcjonowania.

Zasady równości płci

W środowiskach wiejskich zauważalny jest zdecydowanie wyższy odsetek bezrobotnych wśród kobiet. Wdrożenie idei wioski tematycznej przyczynia się do utworzenia miejsc pracy – w tym przede wszystkim w sektorze usługowym – daje szansę zatrudnienia kobietom i w ten sposób wpływa na wyrównanie szans obu płci na rynku pracy.

Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Cała praktyka opiera się na współpracy ze środowiskiem obywatelskim. Nie jest bowiem możliwe stworzenie wioski tematycznej wyłącznie wolą władz danej jednostki samorządu terytorialnego. Kluczem jest bowiem pobudzenie aktywności społecznej – tak aby to sama wspólnota gminna wzięła sprawy rozwoju swojego miejsca zamieszkania w swoje ręce. W konsekwencji skuteczne wdrożenie opisywanej praktyki przyczynia się do znacznego podniesienia poziomu aktywności społecznej.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Z natury rzeczy przedstawiona praktyka jest możliwa do bezpośredniego zastosowania w małych ośrodkach wiejskich. Same jej założenia są jednak możliwe do zastosowania w odniesieniu do większych jednostek osadniczych, choć w przypadku jednostek wielofunkcyjnych (takich jak chociażby miasta średniej i dużej wielkości) raczej w odniesieniu do poszczególnych dzielnic, niż całości. Sama praktyka jest zresztą przykładem szerszego zagadnienia znanego w marketingu pod hasłem budowania marki.Wartą polecenia wszystkim zainteresowanym jest publikacja autorstwa Wacława Idziaka „Wymyślić wieś od nowa” wydanej w roku 2008 przy udziale środków EFS w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL.Wybierając swój motyw przewodni należy pokonać naturalną pokusę uproszczenia sobie pracy i ograniczenia się do prostego przekopiowania rozwiązania, które już gdzieś funkcjonuje i odniosło sukces. Istota wsi tematycznej tkwi w unikalnym pomyśle na rozwój, nie zaś w zastosowaniu powszechnie znanych wzorów.Zmiana sposobu na wieś przyczynia się do znaczących zmian w strukturze wiejskiej – często ukształtowanej od dziesięcioleci (aby nie powiedzieć: od wieków). Należy zatem liczyć się z oporem dawnych liderów, czujących zagrożenie w nowych ideach. Rozwiązanie tego problemu będzie czasami wymagało doskonałej wiedzy z zakresu zarządzania konfliktami w organizacji.

 

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych