Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego (gminach i powiatach)
Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
» Transport
» Gospodarka mieszkaniowa
» Gospodarka komunalna
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.583.780
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.


 Usługi techniczne : Gospodarka komunalna
Samorząd powiatowy promotorem współpracy z gminami i mieszkańcami w zakresie przeciwdziałania lokalnym powodziom

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem
Ze względu na ukształtowanie terenu i potoki górskie, które swój początek biorą w Czechach na terenie powiatu Nysa praktycznie corocznie występują powodzie i podtopienia w różnej skali. Często obejmują one więcej niż jedną gminę. Spowodowane są zazwyczaj długotrwałymi opadami deszczu i topniejącą pokrywą śnieżną. Zagrożenie powodziowe potęguje też stan infrastruktury małych cieków wodnych. Rowy melioracyjne, mostki i przepusty są często latami nie remontowane, gminy nie mogą znaleźć pieniędzy na inwestycje w swoich budżetach. Powodem odkładania w czasie konieczności ich remontów jest też lokalny charakter podtopień często obejmujących jedno lub kilka gospodarstw. To co w skali gminy jest jednym z wielu problemów, dla zalewanych niemal co roku mieszkańców jest często dramatem, zdarzeniem powodującym duże straty. W ramach posiadanych możliwości sytuację postanowiło zmienić starostwo powiatowe. Uruchomiono program z udziałem samorządów gmin, województwa i spółek wodnych, gospodarzy terenów obejmujących cieki wodne.
Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Lokalne podtopienia i powodzie to problem, z którym zmagają się gminy i mieszkańcy powiatu Nysa od wielu lat (patrz załącznik). Do niedawna gminy nie znajdowały środków na remont infrastruktury małych cieków wodnych. Problemem była też ich własność, częścią z nich zarządzał bowiem Skarb Państwa a częścią Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Opolu.

Pomysł na uruchomienie inwestycji, tak potrzebnych mieszkańcom znalazło Starostwo Powiatowe. Powiat nie zarządza samodzielnie ciekami wodnymi, ale bezpieczeństwo powodziowe jest jednym z jego zadań własnych. Starostwo powołało na rok 2011 tzw. fundusz przeciwpowodziowy w kwocie 100 tys. zł. Nie jest to fundusz sformalizowany, a wydzielone pieniądze w budżecie ze środków na ochronę środowiska. Fundusz ten ma być odnawiany w następnych latach w tej samej wysokości. Mając zabezpieczone środki, w porozumieniu z samorządami gmin uruchomiono od 2011 r. program pn. „Zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w powiecie nyskim”. Podstawą funkcjonowania programu jest przyjęty regulamin (patrz załącznik).

 

W programie mogą uczestniczyć wszystkie gminy powiatu nyskiego oraz Opolski Urząd Marszałkowski, Samorządy przesyłają kompletne wnioski wraz z uzasadnieniem ich wagi i znaczenia w poprawie gospodarki wodnej. Zaangażowanie środków Starostwa Powiatowego w Nysie nie może przekroczyć 1/3 wartości inwestycji. Środki powiatu są uruchamiane po zaangażowaniu środków własnych wnioskodawcy. Samorząd powiatu ustalił z samorządami gmin, że ze względu na stosunkowo niewielkie środki będące rocznie w dyspozycji programu, aplikacje będzie składać nie więcej niż trzy kolejne gminy w każdym roku. Dofinansowaniu podlegają inicjatywy realizowane na terenach wiejskich i miejskich gmin powiatu nyskiego na obiektach zaliczanych do urządzeń wodnych melioracji szczegółowej. Preferencyjnie traktowane są przedsięwzięcia realizowane na terenach, gdzie w ostatnich trzech latach wystąpiły podtopienia i niebezpieczne wezbrania wód.

Ważnym kryterium oceny wniosku jest zakres realizowanego przedsięwzięcia, zaangażowanie samorządu gminnego, lokalnego, w realizacji planowanego przedsięwzięcia. Nadesłane wnioski ocenia komisja powołana przez Starostę Nyskiego. Komisja może uczestniczyć w wizji sprawdzając stan zaawansowania projektu i dalsze perspektywy jego realizacji. Propozycję podziału przyznanych środków komisja przestawia Zarządowi Powiatu, który wyraża swoje stanowisko, określając wielkość wsparcia na dane zadanie. Po przyznaniu środków wnioskodawca jest zobowiązany przedstawić preliminarz finansowy inwestycji potwierdzony przez uprawnionego inspektora nadzoru oraz deklarację określającą udział gminy nie mniejszą niż przyznana dotacja. Następnie sporządzana jest umowa w sprawie udzielenia dotacji na inwestycję realizowaną w ramach programu. Wypłata przyznanych środków odbywa się na podstawie przestawionych dokumentów finansowych potwierdzających poniesione nakłady. Faktury realizowane ze środków Starostwa muszą być wystawione w okresie od dnia przyznania na sesji Rady Powiatu dotacji do dnia zakończenia inwestycji. 

Regulamin określa również przykładowe typy realizowanych przedsięwzięć:

- remont rowów melioracji szczegółowej, których właścicielem jest gmina lub Skarb Państwa,

- budowa i remont mostków i przepustów,

- inne obiekty o otwartym charakterze (małe zbiorniki retencyjne).

Program już działa, ale to nie jedyna inicjatywa nyskiego starostwa w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Starostwo stara się o dofinansowanie zewnętrzne do tworzonego w paczkowskiej straży pożarnej magazynu przeciwpowodziowego, który będzie służył wszystkim gminom powiatu. W budżecie na 2012 r. przewidziano już środki na zakup sprzętu niezbędnego do skutecznego prowadzenia akcji ratowniczych, oraz prognozowania, ograniczania i usuwania skutków zagrożeń naturalnych i poważnych awarii.

Rezultaty wdrożenia narzędzia
Najważniejszym rezultatem działań podjętych przez Starostwo jest uruchomienie inwestycji mających poprawić bezpieczeństwo powodziowe mieszkańców powiatu. Przez lata pieniądze nie mogły się znaleźć w budżetach gmin na realizację poprawy infrastruktury na małych ciekach wodnych. Powiat wystąpił w roli katalizatora, przyznane środki uruchomiły często znacznie większe fundusze w budżetach gmin i województwa. Najważniejszy więc był pomysł, gminy jeżeli chciały sięgnąć po dostępne w powiecie pieniądze musiały znaleźć je również u siebie.
W pierwszym roku funkcjonowania funduszu (2011) zrealizowano dwie inwestycje, a rozpoczęto trzecią:
1.  W gminie Nysa odbudowano przepust na drodze gminnej, wartość inwestycji to 200 tys. zł, z czego w ramach programu gmina otrzymała 40 tys. zł, reszta pochodziła z jej budżetu. Wnioskodawcą i inwestorem była tu gmina Nysa.
2. W gminie Głuchołazy wykonano remont rzeki Młynówki – ok. 200 mb. Środki uruchomione z programu to kwota 30 tys. zł. (całkowity koszt inwestycji). Remontowany fragment jest własnością Skarbu Państwa. Inwestorem w tym przypadku było Starostwo Powiatowe, a wnioskodawcą sami mieszkańcy, zalewani przez rzekę od kilku lat. Udział gminy Głuchołazy w tym przedsięwzięciu polega na samodzielnym remoncie dalszej części rzeki będącej już mieniem komunalnym. Porozumienie powiatu i gminy, w ramach programu pozwoli na kompleksowe rozwiązanie problemu mieszkańców.
3. W gminie Otmuchów rozpoczęto realizację inwestycji polegającej na odbudowie rzeki Płocha i budowie 9 szt. mostków przejazdowych w Jasienicy Górnej. Koszt inwestycji to kwota 300 tys. zł.. Część finansowana ze środków programu to 30 tys. zł, a 239 tys. zł  pochodzi z budżetu samorządu województwa. Inwestorem jest w tym wypadku Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Wnioskodawcą w programie była tu gmina, której udział w inwestycji w kwocie 31 tys. zł polega na wykonaniu projektu. Termin zakończenia tej inwestycji przesunięto na 2012 r.

Zasady równości płci
Program ten jest projektem neutralnym, nie naruszającym zasad równości w dostępie kobiet i mężczyzn do usług publicznych. Jego realizacja bezpośrednio wpływa na poprawę jakości życia mieszkańców gminy bez względu na płeć. 
Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim
Ze względu na specyfikę podjętych działań organizacyjnych nie występuje przy ich realizacji sformalizowana współpraca z organizacjami społecznymi i społecznościami lokalnymi. Jednak ważnym kryterium oceny wniosków w opisywanym programie jest akceptacja społeczna i dotychczasowe zaangażowanie samorządu lokalnego i lokalnej społeczności  planowanego lub realizowanego przedsięwzięcia. 

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją
Opisywanym tu programem powinny być zainteresowane szczególnie samorządy na terenach podgórskich. W Nysie inicjatorem działań w zakresie remontów małych cieków wodnych jest powiat. Naprawdę niewiele potrzeba, żeby pomysł powtórzyć.
 
Jeżeli na terenie działania samorządu występuje problem powodzi i lokalnych podtopień, trzeba wydzielić fundusz przeciwpowodziowy, czyli w praktyce część środków przeznaczonych na ochronę środowiska, nie jest to fundusz sformalizowany. Z doświadczeń powiatu nyskiego wynika, że nie muszą to być bardzo duże środki. Następnie opracować regulamin i uruchomić program.
 
W powiecie Nysa chętnych do wspólnych inwestycji nie brakuje. Najczęściej wnioskodawcami są gminy. Stosunkowo niewielkie środki spowodowały uruchomienie znacznie większych i w rezultacie poprawę infrastruktury małych rzek na terenie powiatu.
Opracowano mechanizm, w którym inwestycje prowadzi:
1. Gmina a powiat udziela dotacji ze środków funduszu przeciwpowodziowego na jej wniosek.
2. Samorząd województwa, w tym przypadku jego jednostka budżetowa – Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych z udziałem gminy, a powiat wspomaga tą inwestycję środkami z funduszu na wniosek gminy lub samorządu województwa.
3. Powiat w przypadku remontów infrastruktury należącej do Skarbu Państwa, jako jednostka samorządowo – rządowa na wniosek samych mieszkańców.
Program jest realizowany bez udziału środków pomocowych, co oczywiście nie wyklucza pozyskiwania tych środków na konkretną inwestycje przez gminę lub województwo.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja   :.

 Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi
i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego
(gminach i powiatach)
 Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich