Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
» Transport
» Gospodarka mieszkaniowa
» Gospodarka komunalna
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.549.817
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Usługi techniczne : Gospodarka komunalna
Upowszechniania selektywnej zbiórki odpadów komunalnych

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. „o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, w obecnym kształcie, problemem zorganizowania i prowadzenia segregacji odpadów wśród mieszkańców obarcza przedsiębiorstwa odbierające odpady komunalne zmieszane. Tymczasem firmy te nie są zainteresowanie takim działaniem, wiąże się to bowiem dla z nich ze zwiększeniem kosztów i kłopotami natury organizacyjnej. Taniej i łatwiej jest wywieźć wszystkie śmieci na wysypisko. Dla przedsiębiorcy głównym celem działania jest zysk. Rozwiązaniem tej sytuacji byłoby przejęcie całości gospodarki odpadami przez gminy, które wzięłyby na siebie ciężar organizacyjny i finansowy obciążając mieszkańców tzw. „opłatą śmieciową. Niestety przy obecnym stanie prawnym konieczny jest do tego pozytywny wynik referendum.

W gminie Morawica problem właściwej gospodarki odpadami dostrzeżono już przed kilku laty i można powiedzieć, że istnieją możliwości uporania się z tym zagadnieniem bez konieczności zmiany ustaw. „Stan wyjściowy w przypadku gminy Morawica to obowiązek posiadania kosza na odpady zmieszane dla wszystkich właścicieli posesji zamieszkanych. Wówczas, tj. w roku 2002 segregacja odpadów nie była na terenie gminy prowadzona w ogóle. Cel wdrożenia praktyki był jasno zdefiniowany - stworzyć taki system gospodarki odpadami, aby ich segregacja była atrakcyjna i opłacalna dla mieszkańców, a jednocześnie nie wymagała wysokich nakładów finansowych gminy, ani nie obciążała nadmiernie przedsiębiorców odbierających odpady komunalne.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Na rozwiązaniu segregacji odpadów u źródła korzystają sami mieszkańcy, którzy prowadząc segregację płacą niższą stawkę za odbiór odpadów, korzysta gmina, bo zanika problem z dzikimi wysypiskami śmieci, no i przede wszystkim korzysta przyroda bowiem szeroki strumień odpadów trafia do recyklingu.

     Zadania realizowane w ramach poszczególnych etapów wdrażania projektu

DzwonyEtap I - wprowadzenie edukacji ekologicznej mieszkańców, zarówno dorosłych jak i dzieci, w zakresie segregacji surowców wtórnych i zagospodarowania odpadów. W roku 2003 i 2004 zakupiono łącznie 13 pojemników typu igloo z przeznaczeniem na segregowane odpady tj. szkło (6 szt.), plastik (6 szt.) i puszki (1 szt.). Dodatkowo raz w miesiącu organizowana była zbiórka odpadów segregowanych w indywidualnych gospodarstwach domowych. Działania te stopniowo przyniosły efekty - coraz więcej osób dobrowolnie przyłączało się do akcji segregacji odpadów.

Etap II - opracowanie wymaganych dla gmin dokumentów, tj. Program Ochrony Środowiska, Plan Gospodarki Odpadami, Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy z uwzględnieniem rozwiązań ułatwiających segregację. A zatem dla mieszkańców zachęty natury finansowej, a dla przedsiębiorców wymogi natury formalnej, które każdy musi spełnić aby otrzymać zezwolenie wójta na prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych od mieszkańców.

Etap III - odpowiednia informacja i wysiłek organizacyjny aby segregację rozpocząć i kontynuować. Zachęcenie i przekonanie mieszkańców o opłacalności segregacji odpadów, szczególnie dla środowiska jest bardzo czasochłonne. Gmina Morawica zaczęła od niewielkiej grupy osób, której wielkość w ciągu kilku lat kilkanaście razy wzrosła. Zaczęto od przeprowadzenia konkursu dla mieszkańców chętnych do prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów. Każda nieruchomość zgłoszona do konkursu otrzymywała worki do segregacji i była nagradzana w zależności od ilości oddanych odpadów. Dodatkowo wyróżniani byli ci, którzy oddali największą ilość surowców wtórnych. Informacje o konkursie i jego przebiegu zamieszczane były na łamach gazety lokalnej „Wiadomości Morawickie, przekazywane przez sołtysów oraz szkoły, które także przyłączały się do konkursu. Właśnie gazeta lokalna, ulotki o segregacji odpadów oraz wiadomości od sołtysów były i są nadal „przekaźnikiem„ informacji dla mieszkańców gminy. Zachęty ekonomiczne stosowane były przez pierwsze 4 lata, później mieszkańcy segregowali śmieci z przyzwyczajenia i przekonania, że „tak trzeba. Obecne ustalenie niższej stawki opłat za opróżnianie kosza na odpady zmieszane dla tych, którzy segregują miało na celu zdecydowane zwiększenie liczby nieruchomości prowadzących selektywną zbiórkę odpadów. Efekty tego już są widoczne, liczba chętnych do segregacji wzrasta.

Etap IV - monitoring i ewaluacja systemu. Kontrola realizacji programu i dążenie do objęcia 100% gospodarstw domowych systemem segregacji odpadów.

      

Rezultaty wdrożenia narzędzia
DzwonyW pierwszym roku na terenie gminy Morawica odpady segregowało 40 gospodarstw domowych. Obecnie tych gospodarstw jest blisko 600. Przedstawiciele gminy Morawicy szacują, że w roku 2008 r. ich liczba wzrośnie do 1000, a to ze względu na wprowadzone z początkiem tego roku zmiany w systemie segregacji. Na takim rozwiązaniu usuwania odpadów z terenu gminy korzystają sami mieszkańcy, którzy prowadząc segregację płacą niższą stawkę za odbiór odpadów, korzysta gmina, bo zanika problem z dzikimi wysypiskami śmieci, no i przede wszystkim korzysta przyroda bowiem szeroki strumień odpadów trafia do recyklingu.Innowacyjnością tego rozwiązania jest nakłonienie samych przedsiębiorców do odbioru odpadów segregowanych przez mieszkańców „u źródła, poprzez wprowadzenie takiego rozwiązania, które nie jest dla firm nadmiernym obciążeniem finansowym. Z rozwiązań gminy Morawica w zakresie selektywnej zbiórki odpadów korzystają już sąsiednie gminy, zrzeszone w Związku gmin powiatu kieleckiego w zlewni Górnej Nidy.

     Prawdziwym sprawdzianem dla prowadzonego przez gminę Morawica systemu segregacji odpadów okazał się przełom roku 2007 i 2008. Trzeba wiedzieć, że odpady segregowane przez samych mieszkańców „u źródła wymagają jednak ponownej, bardziej szczegółowej segregacji wykonywanej przez pracowników firmy w tym wyspecjalizowanej. Tym sposobem część z tych odpadów (od 10 do 20%) nie nadająca się do ponownego przerobu musi trafić na wysypisko. Drastyczny wzrost opłat za przyjęcie odpadów na wysypisko (o ponad 100%) oraz wzrost innych kosztów związanych z odbiorem odpadów komunalnych, spowodował, że firma, która do tej pory odbierała na terenie gminy Morawica odpady segregowane za darmo, musiała zrezygnować z tej działalności. Aby system się nie załamał należało szybko znaleźć innych odbiorców odpadów. Oczywiście zgodnie z prawem winny to robić firmy odbierające odpady zmieszane. One jednak, bojąc się zmniejszenia zysków, odmówiły udziału w procesie segregacji. Aby przedsiębiorcom skutecznie przypomnieć spoczywający na nich obowiązek konieczne było wspólne wystąpienie kilku sąsiednich gmin. Ustalono jednakową dla wszystkich gmin górną stawkę opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Do firm wystosowano jednakowe pisma, przypominające o ustawowym obowiązku, którego nie wypełnianie wiąże się z cofnięciem zezwolenia wójta na prowadzenie działalności na terenie gminy. Doprowadziło to w konsekwencji do przejęcia odbioru odpadów segregowanych przez firmy, które dotychczas zajmowały się jedynie odbiorem odpadów zmieszanych. Było to zgodne z obowiązującym prawem i założeniami ustawodawcy.

Opisywany system segregacji ma swoje odzwierciedlenie w szeregu lokalnych aktów prawnych wspomagających strategiczne zarządzanie jednostką tj. Gminny Plan Ochrony Środowiska, Program Gospodarki Odpadami w gminie Morawica, Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Morawica .

Tylko w roku 2007 dzięki segregacji „u źródła” odzyskano z ogólnej masy odpadów zmieszanych m.in. 37800kg szkła i 11600kg opakowań plastikowych.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu

Kosztyprowadzenia selektywnej zbiórki odpadów dotyczą zakupu kolorowych worków na odpady segregowane. Jest to kwota 13.000 zł rocznie. Gmina ponosi także koszy opróżniania pojemników igloo. To kwota 8.900 zł rocznie. Niewątpliwą zaletą opisywanego rozwiązania są stosunkowo niewielkie koszty w porównaniu z osiąganymi efektami. Za około 20 tys. złotych rocznie można osiągnąć segregację na poziomie 20%, a dalszy przyrost poziomu segregacji, jak wykazała praktyka, jest kwestią kolejnych lat.

      

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Na etapie wdrożenia programu wprowadzenie systemu segregacji odpadów wiąże się z niewielkimi w skali budżetu, ale jednak rokrocznie ponoszonymi nakładami finansowymi przez gminę, należy te koszty uwzględniać w planowaniu. Trzeba także mieć na względzie fakt, że przy stale rosnącej liczbie osób segregujących śmieci stale rosną także koszty utrzymania systemu. Z biegiem czasu największą pozycją kosztów z tym związaną są wydatki na worki na odpady segregowane. Niektóre gminy radzą sobie z tym w ten sposób, że koszty te przerzucają na mieszkańców bądź przedsiębiorstwa wywożące odpady. Jednak takiego rozwiązania przedstawiciele gminy nie polecają.

W procesie upowszechniania segregacji odpadów należy bezwzględnie egzekwować od wszystkich właścicieli posesji posiadania pojemników na odpady komunalne zmieszane . Nic tak bowiem nie demobilizuje mieszkańców jak zły przykład „sąsiada. W gminie Morawica radzimy sobie z tym problemem poprzez współpracę z miejscowym Posterunkiem Policji i systematyczne kontrole posesji. Przekazywanie informacji pomiędzy gminą a mieszkańcami, co jest konieczne dla prawidłowego zarządzania systemem, najlepiej prowadzić wielotorowo np. jednocześnie poprzez lokalną prasę i sołtysów.

Jak wykazała praktyka działanie systemu segregacji odpadów najlepiej monitorować poprzez badanie opinii mieszkańców i systematyczne spotkania z przedstawicielami firm odbierających odpady. Szybko można wówczas likwidować pojawiające się problemy

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych