Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego (gminach i powiatach)
Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.549.889
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.


 Usługi społeczne : Oświata
Współpraca JST ze stowarzyszeniami rozwoju wsi w zakresie edukacji

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem
Szkoła to skomplikowana instytucja. Ma wiele zadań do wypełnienia i różnorodne cele do osiągnięcia. Grupuje uczniów, często o odmiennych potrzebach. Za nimi stoi jeszcze większa rzesza- rodzice, których oczekiwania bywają różnorodne. Nauczyciele to kolejny zespół ludzi zainteresowanych szkołą. Dla nich szkoła to przede wszystkim zakład pracy. Ale także miejsce wykonywania obowiązków o ogromnej wadze społecznej.Różne grupy osób mogą mieć bardzo różne oczekiwania względem szkoły, zwłaszcza tej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego jaką jest gmina.

Od 1999 roku corocznie likwidowanych jest kilkaset  małych wiejskich szkół. Każdego września rodzice protestują domagając się zachowania jakiejś szkoły w ich wsi. Co roku w lutym w wielu gminach radni, wójtowie, burmistrzowie,  zmuszani są do podejmowania decyzji o zamiarze likwidacji wiejskich szkół. Są to dla nich najtrudniejsze decyzje, wymuszane złą sytuacją finansową niedoszacowanej subwencji oświatowej. Każdy z nich zdaje sobie sprawę, że szkoła na wsi jest najważniejszą instytucją publiczną, nie tylko miejscem edukacji dzieci, ale i ośrodkiem kultury. Zamknięcie szkoły degraduje wieś, a jej mieszkańców skazuje na marginalizację i zagrożenie wykluczeniem społecznym.Likwidacja szkół wiejskich dała początek zawiązywaniu Stowarzyszeń Rozwoju Wsi na terenie gminy Głuchołazy. Powodem likwidacji był niż demograficzny, wysokie koszty utrzymania i zła sytuacja finansowa gminy.

W latach 1998-2011 z 13 szkół wiejskich zlikwidowano aż 10 w tym w latach 1998-1999 trzy szkoły 3-oddziałowe. Procedura likwidacyjna w każdym przypadku wzbudza wśród społeczności lokalnej poczucie krzywdy, zagrożenia, utraty tożsamości bo znika ich jedyny ośrodek kulturalno-oświatowy. Inicjowano zatem akcje protestacyjne, okupowano budynki szkolne, zastraszano zwolenników likwidacji, nie wyrażano zgody na przenoszenie dzieci do szkół w innych miejscowościach. Część władz samorządowych nie była przekonana do przekształcania, argumentując to w ten sposób, że tylko całkowita likwidacja nierentownej szkoły może przynieść oszczędności w budżecie.

Przełom nastąpił w momencie gdy do Programu przekonały się strony i doszły do konsensusu dla wspólnego dobra, dla dzieci, dla przyszłości. Dzisiaj z perspektywy czasu należy oddać cały szacunek dla twórców Programu rozwiązujący przysłowiowy ,,węzeł gordyjski" dotyczący wiejskich szkół. Kiedy gmina Głuchołazy podejmowała  przed jedenastu laty pierwsze   decyzje  przekształceniowe sesje Rady Miejskiej  były bardzo burzliwe i okupowane przez rodziców. Natomiast w 2011 roku w trakcie sesji, podczas której zostały zlikwidowane dwie szkoły wiejskie na sali posiedzeń nie było ani jednego rodzica. Dobre przykłady zaowocowały a wspólne działania przyniosły wymierne korzyści. Mottem tych działań dla władz gminnych i społeczności lokalnej było :

NA PIERWSZYM MIEJSCU WIDZIEĆ DOBRO DZIECKA

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Racjonalizacja oświaty (sieci szkół) nie musiała się równać z fizyczną likwidacją szkół wiejskich ale była przekształceniem poprzez likwidację co w wymiarze gminy Głuchołazy w pełni oddane jest w słowach Władysława Kopalińskiego, że "racjonalizacja" to usprawnienie (uproszczenie, obniżka kosztów) organizacji . Najprościej jest zamknąć, zlikwidować i utworzyć szkołę zbiorczą z pełnym zapleczem dydaktycznym, salami gimnastycznymi, boiskami sportowymi, może nawet z pływalnią a dzieci tylko dowozić. Jest to wielka oszczędność dla każdej jednostki samorządu terytorialnego. Tylko takich obiektów nie ma, a z drugiej strony brak zrozumienia rodziców, że taka szkoła to jest wymarzone miejsce dla ich dziecka. Według mieszkańców likwidacja szkoły w danej miejscowości jest degradacją wsi. Jeżeli jednak są możliwości,  należy stworzyć coś nowego, zmieniać swój sposób myślenia, siebie, otoczenie, szkołę, wieś. Obowiązkiem zaś władzy samorządowej jest być otwartym na rozwiązania, które mają wpływ na rozwój społeczeństwa obywatelskiego, społeczeństwa nie rządzonego, lecz współrządzącego, takiego, które ma poczucie odpowiedzialności za to co dzieje się wokoło.
Przejmowanie przez stowarzyszenia szkół wiejskich, przedszkoli, świetlic, bibliotek i zarządzanie nimi jest tak naprawdę przejmowaniem współodpowiedzialności za prawidłowe zarządzanie gminą. Coraz bardziej powszechną staje się świadomość, że racjonalizacja, restrukturyzacja nie musi równać się likwidacji ale prowadzi do transformacji - takiej gdzie władza nie zasklepia się w przekonaniu o swojej nieomylności, nie zapomina o swojej służebności wobec powierzonych obowiązków i społeczeństwa, ale razem z tym społeczeństwem jest otwarta na zmiany i w nich czynnie uczestniczy oraz ma świadomość, że przekazywanie zadań nie jest przysłowiową spychologią lecz współrządzeniem.Wspólna świadomość odpowiedzialności za to, co dzieje się wokół nas jest filarem budowania społeczeństwa obywatelskiego. To trudne zadanie, które często natrafia na opór lokalnych środowisk widzących zagrożenie w zmianach burzących dotychczasowe stereotypy (że np. za wszystko odpowiada władza gminna, itp.)

Dlatego też to co dzieje się  w gminie od 2001 roku jest traktowane jak wyzwanie, które przynosi pozytywne owoce w wymiarze nie tylko lokalnym, nie tylko oświatowym. Powstają Stowarzyszenia Rozwoju Wsi, które chcą faktycznie w pełni współuczestniczyć w życiu swojego środowiska.

Dla głuchołaskich władz gminnych szkoły prowadzone przez stowarzyszenia są nierozerwalną częścią gminnej oświaty. Dzieci korzystają i uczestniczą w programach, konkursach, olimpiadach organizowanych przez gminę. Dyrektorzy oraz nauczyciele uczestniczą we wspólnych konferencjach i szkoleniach. Obiekty szkolne oddane w użyczenie stowarzyszeniom  są wspólnie remontowane i modernizowane tak aby dzieci i nauczyciele mieli prawidłowe warunki do nauki i pracy. Wszystkie obiekty szkolne będące w zarządzie stowarzyszeń są w stanie dobrym i bardzo dobrym pod względem technicznym i wyposażeniowym. Każda szkoła ma pracownię komputerową oraz dostęp do Internetu.

Obiekty szkolne użyczone stowarzyszeniom

     budynek dydaktyczny

     liczba klas

     liczba miejsc dydaktycz.

     powierzchnia dydaktyczna m²

     powierzchnia użytkowa   m²

     rok oddania do użytku

     data ostatniego remontu kapitalnego

     liczba budynk.

      liczba oddziałów rok 2009/10

     PSP Stary Las

     7

     148

     334

     2006

     1968

     -

     1

     6+1op

     PSP Jarnołtówek

     9

     140

     451

     522

     1903

     -

     2

     6+2op

     PSP Burgrabice

     8

     136

     325

     550

     1971

     -

     2

     6+1op

     PSP Sławniowice

     6

     120

     252

     454

     1822

     1994

     1

     6+1op

     PSP Polski Św

     8

     150

     363

     821

     1866

     2000

     1

     6+1 op

     PSP Charbielin

     8

     150

     430

     993

     1900

     -

     1

     6+2 op

     PSP Biskupów

     6

     150

     330

     620

     1854

     -

     1

     5+1 op

      

      

      

      

      

      

      

      

Publiczne szkoły podstawowe prowadzone przez stowarzyszenia to dobre i potrzebne placówki, które uzupełniają sieć gminnych szkół. Z miejscowości oddalonych o 20 km (Sławniowice), czy 12 km (Stary Las) od Głuchołaz trudno sobie wyobrazić przemieszczanie dziecka sześcioletniego czy siedmioletniego nawet pod pełną opieką w gimbusie. Jeżeli jest alternatywa w postaci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez stowarzyszenia to gmina z nich korzysta i chce funkcjonować w  sposób kompatybilny. Dając dotację gmina musi mieć prawny wpływ i kontrolę oraz nadzór nad jakością pracy dyrektora publicznej placówki prowadzonej przez stowarzyszenie z kolei stowarzyszenie powinno  mieć świadomość, że nie jest pozostawione samo sobie.

Dane związane z  oświatą Gminy Głuchołazy w latach 2011-2012

                                Rok           2011                                              2012

     Liczba ludności gminy

     25448

     25351

     Budżet gminy (wykonanie 2011r., plan 2012r)

     wydatki: 

     plan 76 754 521

     wyk.III kw. 57 309 127

     dochody: plan 59 223 571

     wyk.III kw. 44 482 124

     wydatki:  68 041 631

     dochody:  64 716 692

     Subwencja oświatowa

     13 486 336

     13 678 160

     Wydatki na oświatę i wychowanie

     dział 801:

     plan  22 781 855

     wyk.III kw. 17 476 149

     dział 854:  plan 520 431

     wyk.III kw. 386 837

     Dział 801:  22 373 855

     dział 854:        344 150

     Liczba szkół prowadzonych przez gminę

     10

     9

     Liczba szkół publicznych prowadzonych przez Stowarzyszenia

     7

     8

     Liczba szkół i placówek niepublicznych

     2

     2

     Liczba uczniów szkół prowadzonych przez gminę

     1770

     1747

      

Od początku gminie zależało, aby szkoła była jak najbliżej dziecka, więc usilnie i bardzo skutecznie pomagała powstającym Stowarzyszeniom. Przez długi okres czasu obsługa finansowo-księgowa związana z prowadzeniem szkół przez Stowarzyszenia, nieodpłatnie prowadzona była przez pracowników Urzędu Miejskiego. Kolejnym przykładem poprawnych stosunków i układu partnerskiego   Gmina -  Stowarzyszenie   był  fakt,  że  w jednym  budynku była sześciooddziałowa szkoła podstawowa prowadzona przez Stowarzyszenie oraz gimnazjum prowadzone przez Gminę. W Starym Lesie była podobna sytuacja - Gmina była organem prowadzącym dla oddziału przedszkolnego. W dniu dzisiejszym Stowarzyszenie tej miejscowości prowadzi szkołę podstawową oraz przejęło od Gminy zlikwidowany oddział przedszkolny. Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Jarnołtówek z czasem również przejęło oddział przedszkolny. Władze Gminy nigdy nie utrudniały rozwoju Stowarzyszeń w zakresie oświaty. Wydając pozwolenie na założenie publicznej szkoły podstawowej prowadzonej przez Stowarzyszenie od razu określono jaką dotację finansową otrzymają mieszkańcy - członkowie Stowarzyszenia na ten cel. Ustalono, że będzie to średni koszt utrzymania ucznia szkoły danego typu , dla której Gmina jest organem prowadzącym. 

Racjonalizacja oświaty (sieci szkół) nie musiała się równać z fizyczną likwidacją szkół wiejskich ale była przekształceniem poprzez likwidację co w wymiarze gminy Głuchołazy w pełni oddane jest w słowach Władysława Kopalińskiego, że "racjonalizacja" to usprawnienie (uproszczenie, obniżka kosztów) organizacji. Najprościej jest zamknąć, zlikwidować i utworzyć szkołę zbiorczą z pełnym zapleczem dydaktycznym, salami gimnastycznymi, boiskami sportowymi, może nawet z pływalnią a dzieci tylko dowozić. Jest to wielka oszczędność dla każdej jednostki samorządu terytorialnego. Tylko takich obiektów nie ma, a z drugiej strony brak zrozumienia rodziców, że taka szkoła to jest wymarzone miejsce dla ich dziecka. Według mieszkańców likwidacja szkoły w danej miejscowości jest degradacją wsi. Jeżeli jednak są możliwości,  należy stworzyć coś nowego, zmieniać swój sposób myślenia, siebie, otoczenie, szkołę, wieś. Obowiązkiem zaś władzy samorządowej jest być otwartym na rozwiązania, które mają wpływ na rozwój społeczeństwa obywatelskiego, społeczeństwa nie rządzonego, lecz współrządzącego, takiego, które ma poczucie odpowiedzialności za to co dzieje się wokoło. Przejmowanie przez stowarzyszenia szkół wiejskich, przedszkoli, świetlic, bibliotek i zarządzanie nimi jest tak naprawdę przejmowaniem współodpowiedzialności za prawidłowe zarządzanie gminą.
Coraz bardziej powszechną staje się świadomość, że racjonalizacja, restrukturyzacja nie musi równać się likwidacji ale prowadzi do transformacji - takiej gdzie władza nie zasklepia się w przekonaniu o swojej nieomylności, nie zapomina o swojej służebności wobec powierzonych obowiązków i społeczeństwa, ale razem z tym społeczeństwem jest otwarta na zmiany i w nich czynnie uczestniczy oraz ma świadomość, że przekazywanie zadań nie jest przysłowiową spychologią lecz współrządzeniem.
 
Dla głuchołaskich władz gminnych szkoły prowadzone przez stowarzyszenia są nierozerwalną częścią gminnej oświaty. Dzieci korzystają i uczestniczą w programach, konkursach, olimpiadach organizowanych przez gminę. Dyrektorzy oraz nauczyciele uczestniczą we wspólnych konferencjach i szkoleniach. Obiekty szkolne oddane w użyczenie stowarzyszeniom są wspólnie remontowane i modernizowane tak aby dzieci i nauczyciele mieli prawidłowe warunki do nauki i pracy. Wszystkie obiekty szkolne będące w zarządzie stowarzyszeń są w stanie dobrym i bardzo dobrym pod względem technicznym i wyposażeniowym. Każda szkoła ma pracownię komputerową oraz dostęp do Internetu. Publiczne szkoły podstawowe prowadzone przez stowarzyszenia to dobre i potrzebne placówki, które uzupełniają sieć gminnych szkół. Z miejscowości oddalonych o 20 km (Sławniowice), czy 12 km (Stary Las) od Głuchołaz trudno sobie wyobrazić przemieszczanie dziecka sześcioletniego czy siedmioletniego nawet pod pełną opieką w gimbusie. Jeżeli jest alternatywa w postaci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez stowarzyszenia to gmina z nich korzysta i chce funkcjonować w sposób kompatybilny. Dając dotację gmina musi mieć prawny wpływ i kontrolę oraz nadzór nad jakością pracy dyrektora publicznej placówki prowadzonej przez stowarzyszenie z kolei stowarzyszenie powinno mieć świadomość, że nie jest pozostawione samo sobie.
Od początku gminie zależało, aby szkoła była jak najbliżej dziecka, więc usilnie i bardzo skutecznie pomagała powstającym Stowarzyszeniom. Przez długi okres czasu obsługa finansowo-księgowa związana z prowadzeniem szkół przez Stowarzyszenia, nieodpłatnie prowadzona była przez pracowników Urzędu Miejskiego. Kolejnym przykładem poprawnych stosunków i układu partnerskiego Gmina - Stowarzyszenie był fakt, że w jednym budynku była sześciooddziałowa szkoła podstawowa prowadzona przez Stowarzyszenie oraz gimnazjum prowadzone przez Gminę. W Starym Lesie była podobna sytuacja - Gmina była organem prowadzącym dla oddziału przedszkolnego. W dniu dzisiejszym Stowarzyszenie tej miejscowości prowadzi szkołę podstawową oraz przejęło od Gminy zlikwidowany oddział przedszkolny. Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Jarnołtówek z czasem również przejęło oddział przedszkolny. Władze Gminy nigdy nie utrudniały rozwoju Stowarzyszeń w zakresie oświaty. Wydając pozwolenie na założenie publicznej szkoły podstawowej prowadzonej przez Stowarzyszenie od razu określono jaką dotację finansową otrzymają mieszkańcy - członkowie Stowarzyszenia na ten cel. Ustalono, że będzie to średni koszt utrzymania ucznia szkoły danego typu , dla której Gmina jest organem prowadzącym. Całe przedsięwzięcie skoncentrowane jest na wzmocnieniu i rozwoju aktywności społeczności lokalnej przez władze gminy Głuchów. Wspólna świadomość odpowiedzialności za to, co dzieje się wokół nas jest filarem budowania społeczeństwa obywatelskiego. To trudne zadanie, które często natrafia na opór lokalnych środowisk widzących zagrożenie w zmianach burzących dotychczasowe stereotypy (że np. za wszystko odpowiada władza gminna, itp.)
Dlatego też to co dzieje się w gminie od 2001 roku jest traktowane jak wyzwanie, które przynosi pozytywne owoce w wymiarze nie tylko lokalnym, nie tylko oświatowym. Powstają Stowarzyszenia Rozwoju Wsi, które chcą faktycznie w pełni współuczestniczyć w życiu swojego środowiska. Stowarzyszenia są motorem napędowym szeregu nowych inicjatyw podnoszących jakość życia mieszkańców.

Rezultaty wdrożenia narzędzia
Dzięki inicjatywie przejmowania szkół na 17 sołectw gminy Głuchołazy w 14 powstały Stowarzyszenia Rozwoju Wsi. Ma to również niewątpliwie wpływ na udział wszystkich sołectw są w Programie Odnowy Wsi i czynnie w nim uczestniczą.

Efekty procesu przekazywania szkół: 

Rok 2001
Powstają trzy Stowarzyszenia Rozwoju Wsi w celu przejęcia  likwidowanych szkół podstawowych tj. w Starym Lesie, Jarnołtówku i Burgrabicach. Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Starym Lesie w latach następnych przejmuje od gminy oddział przedszkolny i świetlicę wiejską a SRW w Jarnołtówku przejmuje przedszkole wiejskie oraz tworzy niepubliczne Gimnazjum. 

Rok 2002
Powstaje Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Nowym Lesie. Jednym z celów powstania jest kapitalny remont budynku gminnego w którym dzisiaj funkcjonuje Wiejski Ośrodek Zdrowia.

Rok 2004
Powstaje Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Charbielinie, które zajmuje się remontem kapitalnym zdewastowanego domu ludowego, gdzie docelowo ma być Wiejskie Centrum Szkoleniowe i Ośrodek Kultury.

Rok 2006
Powstaje  Stowarzyszenie Rozwoju i Edukacji "Nasza Szkoła" w Sławniowicach. Stowarzyszenie w Sławniowicach w 2007 roku przejmuje zlikwidowaną szkołę podstawową.

Rok 2007
Powstają:
- Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Polski Świętów, Sucha Kamienica, Markowice, które przejmuje zlikwidowaną szkołę podstawową w Polskim Świętowie.
- Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Konradowie, które  w 2008 roku  przejmuje w zarząd budynek po zlikwidowanej w 1999 r. szkole i tworzy w nim wiejskie centrum kultury. Po przeprowadzeniu kapitalnego remontu znajdują się w nim pomieszczenia dla miejscowego KGW, sportowców oraz mieszkańców. W budynku tym znajduje się także zamiejscowy oddział przedszkolny prowadzony przez gminę.  
- Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Nowym Świętowie. Główne cele to uaktywnienie życia na terenie sołectwa: sport i rekreacja.
- Stowarzyszenie na Rzecz Odnowy i Rozwoju Wsi "Sami Sobie", Miłośników Sztuki Kulinarnej i Regionalnych Przysmaków w Wilamowicach Nyskich. Celem działania stowarzyszenia jest propagowanie dziedzictwa lokalnego oraz ścisła współpraca z pozostałymi organizacjami działającymi na terenie gminy.

Rok 2011
- Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Biskupowie przejmuje zlikwidowaną szkołę podstawową z oddziałem przedszkolnym. 
- Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Charbielinie przejmuje także zlikwidowaną szkołę podstawową z dwoma oddziałami przedszkolnymi.
- powstaje Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Gierałcicach, które od 1 września 2012 r. przejmie likwidowaną szkołę podstawową z oddziałem przedszkolnym.

Stan sieci wiejskich szkół podstawowych na dzień 1 września 2011 r. na terenie gminy Głuchołazy przedstawia się następująco:
Wszystkie szkoły są sześciooddziałowe z oddziałami przedszkolnymi.

  • 1. P S P w Gierałcicach prowadzona przez Gminę
  • 2. P S P w Nowym Świętowie prowadzona przez Gminę
  • 3. P S P w Bodzanowie prowadzona przez Gminę
  • 4. P S P w Starym Lesie prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 5. P S P w Burgrabicach prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 6. P S P w Sławniowicach prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 7. P S P w Polskim Świętowie prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 8. P S P w Biskupowie prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 9. P S P w Charbielinie prowadzona przez Stowarzyszenie
  • 10. P S P i niepubliczne Gimnazjum w Jarnołtówku prowadzone przez Stowarzyszenie
Zasady równości płci
Projekt nie narusza zasady równości płci w dostępie do usług, jednocześnie wspiera działalność zawodową kobiet na obszarach wiejskich. Dzięki powstrzymania procesu likwidacji szkół zwiększają  się gwarancje zatrudnienia kobiet na obszarach wiejskich.
Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Sukces Stowarzyszeń na terenie Gminy Głuchołazy, jest przykładem na to, jak można zaktywizować społeczność lokalną. Obecność szkoły na terenie gdzie istnieją Stowarzyszenia ułatwia transformację tej okolicy, daje wiarę ludziom w to co sami chcą robić, aktywizuje nieaktywnych a innowatorom i aktywnym daje nowe impulsy do działania. Stowarzyszenia z pewnością mogą być dobrym przykładem dla innych społeczności, które chciałyby u siebie zrobić coś pożytecznego. Stowarzyszenia na terenie naszej gminy w praktyczny sposób ilustrują sens funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego. Same określają cele, strukturę i formy działania. Są elastyczne i mało sformalizowane ale jednak bardzo wymagające w stosunku do siebie i innych. Doskonale znają swoje obowiązki ale również z powodzeniem egzekwują od innych (jst) swoje prawa.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Obowiązkiem władzy samorządowej jest być otwartym na rozwiązania, które mają wpływ na rozwój społeczeństwa obywatelskiego ,społeczeństwa nie rządzonego, lecz współrządzącego mającego poczucie odpowiedzialności za to co dzieje się wokół niego. Przejmowanie przez Stowarzyszenia szkół wiejskich ,przedszkoli, świetlic, bibliotek i zarządzanie nimi jest przejmowaniem  współodpowiedzialności za prawidłowe zarządzanie gminą. Sukces Głuchołaz w przekazywaniu szkół stowarzyszeniom związany jest z szeroką pomocą w trakcie procesu przejmowania jak i funkcjonowania szkoły stowarzyszeniowej. Powiązane to było również z konsultacjami społecznymi i przygotowaniem grup mieszkańców do przejęcia szkoły. Jest to bardzo ważne aby stowarzyszenie nie czuło się osamotnione w realizacji tak trudnego zadania. Przy zapewnieniu takiej atmosfery i warunków ostatnie procesy likwidacji szkół i przekazywania ich stowarzyszeniom odbywały się już bez żadnych emocji. 

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

 Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi
i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego
(gminach i powiatach)
 Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich