Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.583.826
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Usługi społeczne : Pomoc społeczna
Centrum Integracji Społecznej

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

Przesłanką do podjęcia decyzji  o utworzeniu Centrum Integracji Społecznej była trudna sytuacja w zakresie zatrudnienia w gminie. Gmina Szamotuły liczy ok. 28 tys. mieszkańców. Z danych Ośrodka Pomocy Społecznej w Szamotułach wynika, że w okresie pierwszych trzech kwartałów 2005 r. instytucja ta pomocą w ramach zadań własnych i zleconych obejmowała blisko 1000 rodzin. Wśród otrzymujących pomoc finansową zdecydowanie największą grupę stanowiły rodziny, w których głównym powodem trudnej sytuacji życiowej było bezrobocie. Około 60 proc. beneficjentów pomocy społecznej otrzymywało tę pomoc z uwagi na brak pracy.

W grudniu 2005 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy zarejestrowanych było 1925 bezrobotnych z miasta i gminy Szamotuły. W tej grupie osób długotrwale bezrobotnych (powyżej 12 miesięcy bez pracy) było 1226. Aż 755 osób z tej grupy to kobiety, a 303 osoby to bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych. Te liczby stały się podstawą decyzji o powołaniu instytucji, która mogłaby w sposób długofalowy przyczynić się do zmniejszenia bezrobocia w gminie.

W kolejnych latach bezrobocie było także istotnym problemem społecznym tego regionu. O ile jego stopa od roku 2006 zaczęła powoli spadać, by w połowie 2008 r. osiągnąć najniższy od lat poziom 5,7 proc. to już w końcu tego roku zaczęła rosnąć i w drugim kwartale 2009 r. przekroczyła pułap 10 proc.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Podstawą prawną umożliwiającą funkcjonowanie CIS jest Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym. Zawiera ona m.in. zasady tworzenia i działalności Centrów Integracji Społecznej, definiuje pojęcie wykluczenia społecznego i określa warunki uczestnictwa w nich.

Działalność Centrum jest adresowana do osób zagrożonych lub dotkniętych wykluczeniem społecznym, które z powodu swojej trudnej sytuacji życiowej nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Konsekwencją tego jest ograniczone uczestnictwo w podstawowych sferach życia rodzinnego, społecznego i zawodowego.

Uczestnictwo w CIS trwa do 12 miesięcy (w uzasadnionych przypadkach kierownik CIS może przedłużyć czas uczestnictwa o kolejne 6 miesięcy). W tym czasie uczestników obejmuje tzw. zatrudnienie socjalne, którego podstawą jest Indywidualny Program Zatrudnienia Socjalnego. „Program" określa zasady uczestnictwa w Centrum, obowiązki uczestnika oraz CIS, formy i zakres reintegracji zawodowej i społecznej, wreszcie osoby odpowiedzialne za jego realizację. „Program" ten może zostać rozwiązany na skutek uporczywego naruszania postanowień przez uczestnika, trwałego opuszczania przez niego zajęć lub na wniosek uczestnika o odstąpieniu od „Programu".

Uczestnikowi Centrum przysługuje nieodpłatnie:

  • jeden posiłek dziennie,
  • środki ochrony indywidualnej,
  • szkolenie bhp oraz odpowiednie badania lekarskie,
  • ubezpieczenie z tytułu wypadków lub chorób zawodowych,
  • ubezpieczenie emerytalno-rentowe,
  • ubezpieczenie zdrowotne

Uczestnik otrzymuje też świadczenie integracyjne w wysokości 50 proc. zasiłku dla bezrobotnych w pierwszym miesiącu („okres próbny") i w wysokości 100 proc. zasiłku dla bezrobotnych w kolejnych miesiącach („uczestnictwo właściwe"). Beneficjenci mogą również otrzymać motywacyjną premię integracyjną za ich aktywną postawę i postępy w reintegracji społecznej i zawodowej, w wysokości do 20 proc. świadczenia integracyjnego.

Główne cele Centrum to usamodzielnienie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, wyprowadzenie ich poza system pomocy społecznej i doprowadzenie do samodzielnego lub wspieranego powrotu na rynek pracy.

Uczestnictwo w CIS daje możliwość podniesienia kwalifikacji poprzez udział w kursach i szkoleniach oraz możliwość powrotu na rynek pracy, przynajmniej na zasadach tzw. zatrudnienia wspieranego. Uczestnik może też założyć własną działalność gospodarczą bądź z innymi uczestnikami spółdzielnię socjalną. Ważnym elementem realizacji „Programu" jest wsparcie psychologa - terapeuty, które otrzymuje każdy beneficjent poprzez uczestnictwo w terapii indywidualnej i grupowej.

Działalność CIS w Szamotułach

Szamotulskie Centrum Integracji Społecznej zostało powołane zarządzeniem Burmistrza Miasta i Gminy Szamotuły z dnia 1 listopada 2005 r. w oparciu m.in. o art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym jako Gospodarstwo Pomocnicze Urzędu Miasta i Gminy. Decyzją Marszałka Województwa Wielkopolskiego z 28 czerwca 2006 r. instytucji tej  przyznano status Centrum Integracji Społecznej (Zarządzenie burmistrza, Decyzja marszałka oraz Statut CIS w Szamotułach - patrz Załączniki).

Współpracę z pierwszą grupą beneficjentów Centrum rozpoczęło 1 września 2006 roku. W kolejnym roku zrealizowana została druga edycja „Programu", a od września 2008 r. - trzecia edycja. Pracownicy CIS wraz z psychologiem - terapeutą przeprowadzili rozmowy diagnostyczne z kandydatami, spośród których została wybrana grupa uczestników „Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego". Osoby te poprzez podpisanie „Programu" są „związane" z Centrum Integracji Społecznej przez okres do 12 miesięcy, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 3 ustawy o zatrudnieniu socjalnym.

W pierwszej edycji uczestniczyły 22 osoby, w tym 14 kobiet. Dwudziestu spośród uczestników to byli długotrwale bezrobotni, a dwie z nich to osoby zwolnione z zakładu karnego. Dwanaście osób posiadało wykształcenie zawodowe, siedem  podstawowe (w tym jedna niepełne). Najwięcej uczestników, sześć osób, było w przedziale 36 - 40 lat, a cztery osoby w przedziale 46 - 50 lat.

Liczba uczestników drugiej edycji była taka sama. Kobiet w tej grupie było 19, także 19 osób było długotrwale bezrobotnych, dwie osoby były zwolnione z zakładu karnego, jedna była bezdomna. Dwanaście osób miało  wykształcenie zawodowe, siedem  podstawowe. W trzeciej edycji uczestniczyły także 22 osoby, w tym 20 kobiet. Struktura uczestników pod względem wieku i wykształcenia była podobna jak w poprzednich edycjach.

Uczestnicy CIS biorą udział w procesie reintegracji społecznej, na który składają się zajęcia z psychologiem - terapeutą, z doradcą zawodowym, z pracownikiem socjalnym, oraz w procesie reintegracji zawodowej, który obejmuje szkolenie teoretyczne i praktyczne.

W ramach reintegracji społecznej odbywają się min. treningi umiejętności społecznych, takich jak:

  • komunikacja werbalna i niewerbalna,
  • radzenie sobie ze stresem,
  • rozwiązywanie konfliktów,
  • współdziałanie w grupie,
  • podnoszenie poczucia własnej wartości,
  • pozytywne myślenie,
  • nauka planowania, wyznaczania  i realizacji celów,
  • odzyskiwanie poczucia wpływu na swoje życie.

Uzupełnieniem są treningi skutecznego poszukiwania pracy, treningi umiejętności racjonalnego gospodarowania budżetem domowym oraz alternatywnych form spędzania wolnego czasu (wyjścia na basen lub siłownię, wyjazdy do kina, wycieczki)

Reintegracja zawodowa ma na celu odbudowywanie i podtrzymywanie u osoby uczestniczącej w zajęciach w Centrum Integracji Społecznej zdolności do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy. Realizowane jest to poprzez przekwalifikowania zawodowe, nabywanie nowych kwalifikacji zawodowych, zajęcia praktyczne, zajęcia w zakresie rozpoczynania i prowadzenia działalności gospodarczej.

W ramach tych działań organizowane są kursy i szkolenia podnoszące kwalifikacje. CIS w Szamotułach prowadzi:

  • całoroczny kurs komputerowy,
  • kurs operatora wózków jezdniowych z uprawnieniami do wymiany butli gazowej, 
  • kurs księgowości z obsługą biura,
  • kurs obsługi kas fiskalnych i terminali płatniczych z komputerową obsługą procesu sprzedaży i magazynowania,
  • kurs prawa jazdy kat. B,
  • całoroczny kurs języka angielskiego dla początkujących,
  • kurs opiekunki osoby zależnej

Ważnym elementem działalności Centrum jest szeroko rozumiana aktywizacja poprzez pracę. W jej ramach uczestnicy „Programu" zrealizowali m.in. szereg zadań na rzecz miasta i gminy. Były to prace porządkowe na chodnikach i skwerach wzdłuż ulic miasta, prace ogrodnicze i porządkowe w szamotulskich parkach, porządkowanie grobów powstańców wielkopolskich, prace przy renowacji zabytkowego zespołu poklasztornego.

Uczestnicy CIS zgodnie z art. 9 wspomnianej wyżej ustawy wykonują także prace w ramach reintegracji zawodowej, polegające na świadczeniu usług firmom, instytucjom i osobom prywatnym. Fundusze pozyskane z tych usług są przeznaczone na działalność statutową CIS - m.in. na zorganizowanie kursów i szkoleń dla beneficjentów. W Szamotułach regułą jest zawieranie takich umów tylko z firmami prywatnymi. Usługi te mają w miarę możliwości długofalowy charakter, a celem jest, by po zakończeniu uczestnictwa w „Programie", doszło do związania uczestników CIS stałymi umowami o pracę z zakładami, w których pracowali.

Beneficjenci pracują w takim przedsiębiorstwie przez pewien ustalony okres (pierwszy miesiąc) za darmo. Zdobywają kwalifikacje i szkolą się w określonych specjalnościach. Następnym etapem jest praca przeszkolonego już pracownika za ustaloną stawkę. Rozliczenie następuje pomiędzy przedsiębiorstwem i CIS, pracodawca nie ponosi żadnych dodatkowych kosztów. Pracodawcy po przyjęciu do pracy przeszkolonych i zmotywowanych pracowników mają możliwość refundacji części ich wynagrodzeń z Funduszu Pracy - zgodnie z art. 16 ustawy o zatrudnieniu socjalnym (zatrudnienie wspierane uczestników „Programu" Centrum). Po zakończeniu uczestnictwa w „Programie" CIS trwającego do 12 miesięcy, przeszkolony i sprawdzony już beneficjent może stać się automatycznie pracownikiem zakładu.

Praca we współpracujących z CIS zakładach odbywa się w ustalone dni tygodnia (np. naprzemiennie tydzień pracy i tydzień zajęć), ponieważ w pozostałe dni beneficjenci uczestniczą w kursach i szkoleniach oraz w innych zajęciach opisanych w ustawie o zatrudnieniu socjalnym (spotkania z psychologiem - terapeutą, doradcą zawodowym itp.).

Celem tych działań jest wytworzenie u osób zagrożonych wykluczeniem społecznym motywacji do pracy i wiary w możliwość osiągnięcia sukcesu na rynku pracy oraz wyprowadzenie ich poza system pomocy społecznej. Sukcesem jest, gdy po zakończeniu pracy w ramach programu CIS pracodawca chce zatrudnić daną osobę na dłużej.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Pierwszą edycję „Programu", w której uczestniczyły 22 osoby, ukończyło 16 osób, a 12 z nich  podjęło pracę w oparciu o zatrudnienie wspierane. W drugiej edycji było również 22 beneficjentów, „Program" ukończyło 20 osób, z których 9podjęło pracę (trzy w oparciu o zatrudnienie socjalne).

Ważne jest to, że osoby te nie muszą już korzystać ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej, co stanowi oszczędność dla gminnej kasy.

Zasady równości płci
Projekt spełnia standardy wynikające z zasady równości płci. Uczestnictwo w programie Centrum Integracji Społecznej dostępne jest dla mężczyzn i dla kobiet, jednak większość uczestników programu stanowią kobiety. Trudności z naborem mężczyzn wynikają głównie z niespełnienia przez kandydatów wymogów ustawy o zatrudnieniu socjalnym, jak również z braku zainteresowania i nie wyrażaniem zgody na podpisywanie jakichkolwiek kontraktów (uczestnictwo w zajęciach Centrum jest dobrowolne).
Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Program Centrum Integracji Społecznej zakłada możliwie najszerszą współpracę z działającymi na lokalnym rynku przedsiębiorcami. Jest to szczególnie istotne w działaniach na rzecz reintegracji zawodowej, która obejmuje szkolenia teoretyczne i praktyczne. Te ostatnie odbywają się z reguły w firmach, w których uczestnicy programu mają szansę znaleźć stałą pracę. Z kolei w ramach będącej elementem programu CIS aktywizacji poprzez pracę jego uczestnicy wykonują różne zadania na rzecz miasta i gminy (prace porządkowe, ogrodnicze itp.).

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Była dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Szamotułach Maria Przybylska podkreśla, że taka instytucja jak CIS może podjąć bardziej bezpośrednią pracę z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym, na co pracownicy socjalni OPS w swojej codziennej pracy nie mogą sobie pozwolić. Jej zdaniem nawet jeśli tylko w części przypadków uda się osiągnąć założone cele, to i tak jest to ze społecznego punktu widzenia korzystne. Kierownik szamotulskiego CIS Leszek Klijewski przekonuje, że nie należy się takich pomysłów obawiać. Przyznaje, że jest to działalność droższa i bardziej pracochłonna od zwykłej pracy socjalnej, ale w długofalowej perspektywie bardziej skuteczna i opłacalna.
- Warto do takich inicjatyw przekonywać radnych i zabiegać o wsparcie w różnych instytucjach, np. w Urzędzie Marszałkowskim - mówi Klijewski.
Funkcjonowanie CIS przyczynia się do zwiększenia szans grupy docelowej na społeczne zaktywizowanie i znalezienie zatrudnienia, ale pośrednio skutkuje także realnym wzrostem zaangażowania tych ludzi w życie swojej społeczności - gminy, osiedla, rodziny.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych