Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego (gminach i powiatach)
Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.583.795
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.


 Usługi społeczne : Pomoc społeczna
Bank Czasu - Bankiem Życzliwości

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

MOPS w Tczewie jako realizator lokalnej polityki społecznej odpowiada na bieżąco diagnozowane potrzeby środowiska osób dotkniętych wykluczeniem społecznym. W grupie osób starszych i niepełnosprawnych zauważono dominującą potrzebę rozwinięcia pozasystemowego wsparcia realizowanego bezpośrednio w środowisku tychże osób. Celem działania było przede wszystkim uaktywnienie grupy osób starszych i niepełnosprawnych do bardziej samodzielnego udziału w życiu społecznym. Dotychczasowe metody były oparte przede wszystkim na aktywizacji w ramach działających ośrodków wsparcia klubów seniora, środowiskowych domów samopomocy. Pomoc ta przeciwdziałała poczuciu wykluczenia, wzmacniała proces integracji w grupie osób starszych i niepełnosprawnych. Niezbędnym do pełni funkcjonowania w społeczności było wdrożenie działania, które wzmocniłoby przyjmowanie przez osoby starsze i niepełnosprawne roli podmiotu aktywizacji.

Formuła banku czasu dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych i starszych powstała zatem w odpowiedzi na konieczność rozwijania działań niezbędnych do samopomocy osobom dotkniętym wykluczeniem, budowania w nich poczucia wpływu i motywacji do pełniejszego i bardziej aktywnego wykorzystania potencjału indywidualnego i społecznego osób starszych i niepełnosprawnych.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Bank Czasu działający w strukturze MOPS rozwija środowiskową metodę pracy socjalnej poprzez inicjowanie ruchu wsparcia w grupie osób dotkniętych wykluczeniem społecznym w formie pośrednictwa we wzajemnej wymianie usług i pomocy pomiędzy jego uczestnikami. Umożliwia dzielenie się swoim wolnym czasem i umiejętnościami. Stwarza on możliwość wzrostu jakości życia, rozwoju i zaspakajania potrzeb uczestników działania społecznego w oparciu o zasadę pomocniczości oraz wykorzystuje kapitał społeczny tkwiący w społeczności lokalnej. To również skuteczny sposób budowania prężnych społeczności lokalnych, a także droga do wzmacniania jednostki.

Działanie realizowane jest o potencjał indywidualny i społeczny osób wykluczonych społecznie. Upodmiotowienie osób starszych i niepełnosprawnych w działaniu na rzecz poprawy jakości życia przynosi nie tylko trwałą zmianę w postawach tychże osób, ale także przyczynia się do zmiany społecznej - wychodzenia poza uprzedzenia i stereotypy związane ze starością i niepełnosprawnością. Aktywizacja osób starszych i niepełnosprawnych do życia społecznego realizowane poza systemem instytucjonalnego wsparcia  stwarza szansę na przedłużenie aktywności osób starszych i niepełnosprawnych w ich naturalnym środowisku życia, a przez to przeciwdziała zjawisku przedwczesnego wprowadzania osób starszych i niepełnosprawnych do systemu instytucjonalnego wsparcia (czy to w formie pobytu w placówkach wsparcia dziennego aż po DPS).

Uczestnik Banku Czasu może dawać i brać pomoc dostosowaną do indywidualnych możliwości/ potrzeb w ramach katalogu usług, przy czym każda godzina pracy ma taką samą wartość.

Bank umożliwia dzielenie się z innymi osobami swoim wolnym czasem i umiejętnościami. W katalogu znajdują się usługi rozwijające różne formy aktywności osób niepełnosprawnych i starszych - od pomocy w wykonaniu czynności życia codziennego (np. drobne prace domowe, w tym naprawy, pieczenie ciast, gotowanie, odwiedziny w domu, praca w ogródku, pomoc w organizowaniu imprez rodzinnych, spacery, prasowanie, pomoc w wykonaniu czynności urzędowych) przez czynności na rzecz społeczności (np. pomoc w prowadzeniu punktu informacji nt rewitalizacji, przeprowadzanie badań i diagnoz społecznych, animacja w ramach wizyt domowych oraz w przestrzeni miejskiej, dyżury przy Telefonie Bankowicza, tworzenie tematycznych grup wsparcia, organizacja miejskich inicjatyw, konferencji) do działań rozwijających wiedzę i praktyczne umiejętności (udział w szkoleniach z zakresu obsługi komputera z dostępem do internetu, obsługi skype i Gadu - Gadu, warsztatach nt zdrowego stylu życia., nt metod tworzenia wizerunku, przygotowujące do wystąpień publicznych, zajęcia rekreacyjne, muzykoterapia).

W celu wzmocnienia relacji w grupie organizuje się cykliczne spotkania integracyjne (1 x 2 tyg.) oraz w formie wspólnych wycieczek, spotkań rekreacyjnych. Idea banku czasu w nowatorski sposób aktywizuje osoby dotknięte zjawiskiem wykluczenia do samodzielnego poszukiwania rozwiązania trudnej sytuacji życiowej, uniezależniając od biernych narzędzi wsparcia systemu pomocy społecznej.

Wymiana usług tworzy sieć oparcia społecznego, która sprawia, że ludzie w większym stopniu liczyć mogą na pomoc ze strony innych. Osoby starsze i niepełnosprawne, wcześniej samotne i niedowartościowane, teraz zachęcają innych, że warto wyjść z domu i spędzić czas na wspólnej pracy, nauce, rozrywce.

Wartością działania tego typu banku jest również jego wyjątkowy kapitał, czyli życzliwość.

Udział w banku pozwala na zrozumienie i poznanie istoty współdziałania, rozwija postawę odpowiedzialności społecznej. Tę istotną właściwość społeczności lokalnej promuje i wspiera w rozwoju nowoczesny system pomocy społecznej. Praca środowiskowa uzupełniona została o działania z udziałem członków społeczności z zakresu profilaktyki wykluczenia społecznego, promując równy dostęp do usług aktywizacyjnych wśród osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. W ten sposób pomoc społeczna realizowana w bliskiej relacji z takimi dziedzinami jak choćby ekonomia społeczna - obszar z którego wyrasta bank czasu.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Obecnie w projekcie bierze udział 145 osób starszych i niepełnosprawnych. Osoby te na bieżąco realizują zadania samopomocy w oparciu o katalog usług. Katalog ten zawiera blisko 70 różnorodnych form wsparcia, pozwalając osobom uczestniczącym na trwała zmianę w jakości życia.

Katalog usług obejmuje wiele obszarów rozwoju osób dotkniętych wykluczeniem społecznym m.in.  uaktywnia osoby te do podejmowania czynnego uczestnictwa w życiu społecznym, zawodowym, kulturalnym, edukacyjnym, ale także zdrowotnym (rehabilitacja, promocja zdrowego stylu życia, profilaktyka zdrowotna). Z uwagi na podwyższenie jakości uczestnictwa w nowoczesnym społeczeństwie, bank czasu realizuje także działania wzmacniające umiejętności technologiczne osób starszych i niepełnosprawnych (a szerzej aktywizuje do samodzielnego uczestnictwa w życiu społeczeństw informacyjnych). Umiejętności te wzmacniane są poprzez działania integracyjne w formie warsztatów (cykliczne warsztaty w ciągu roku, w tym w okresie wakacji rozwijające umiejętności i wiedzę osób uczestniczących w  wielu dziedzinach), spotkań z wykorzystaniem oferty instytucji kultury, sportu, oświaty, wycieczek do miejsc aktywności plenerowej w województwie pomorskim.

Działania realizowane są na bieżąco przez wszystkie miesiące roku. Ponadto, w ramach działań na rzecz społeczności lokalnej bankowicze realizują zadania aktywizujące społeczność  w ramach lokalnych projektów i inicjatyw społecznych (doroczne obchody Czerwca Aktywnych Społeczności, Międzynarodowego Dnia Osoby Starszej, Dnia Osób Chorych na Schizofrenię, realizacja działań animacyjnych  w przestrzeni podwórek w ramach działalności FISOBUSVU czyli mobilnej przestrzeni zabawy w okresie wakacyjnym, uczestnictwo w Festiwalu Poza Pozy, dyżury w Punkcie Informacyjnym dot. Rewitalizacja dzielnicy stare Miasto, wolontariat w świetlicach środowiskowych przy realizacji programu edukacyjnego dla dzieci w zakresie „e - logopedii", realizacja programów edukacji międzypokoleniowej pn „Od przedszkola do seniora", czynna współpraca z lokalnymi organizacjami, instytucjami na rzecz społeczności lokalnej).

Partnerami w działaniach Banku Czasu jest wiele instytucji takie jak: Polski Związek Emerytów Rencistów i Inwalidów, Tczewski Uniwersytet III Wieku, Zarząd Miejski PKPS, Fundacja Domu Kultury w Tczewie, Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego, Przedszkole nr 8 z Oddziałami Integracyjnymi, Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych Ruchowo, Szkoła Podstawowa nr 5 w Tczewie, Tczewskie Towarzystwo Kulturalne „Brama". Na rzecz Banku Czasu pracuje obecnie w ramach wolontariatu 15 osób.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu

Projekt „Bank Czasu - Bankiem Życzliwości" został laureatem pierwszej nagrody w V edycji Ogólnopolskiego Konkursu na najlepszy program działań realizowany przez samorządy na rzecz osób niepełnosprawnych „Równe Szanse, równy dostęp 2007" ogłoszonego przez PFRON. Nagroda w wysokości 100.000,00zł wydatkowana jest na realizację działań wzmacniających udział osób starszych i niepełnosprawnych w życiu społecznym. Do czerwca 2011 roku wydatkowano kwotę 71.292,75 zł. Uśredniona kwota wydatków miesięcznych wynosiła około 20.000 zł.

Aktywność w środowisku zamieszkania ogranicza także korzystanie z wysokonakładowych form pomocy instytucjonalnych. Bank wspiera system pomocy społecznej poprzez stopniowe ograniczenie zjawiska przedwczesnego korzystania osób starszych i niepełnosprawnych z pomocy instytucjonalnej w formie usług opiekuńczych, pobytu w placówkach opiekuńczych, kierowania do DPS.

Zasady równości płci

Program nie narusza zasad równego traktowania kobiet i mężczyzn. Ze względów demograficznych - znaczna przewaga kobiet w grupie osób starszych - jego beneficjentami w większym stopniu są kobiety.

      

Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Działania Banku Czasu realizowane są w ramach bieżącej działalności. Forum Inicjatyw Społecznych - placówki MOPS w Tczewie. Placówka ta realizuje działania centrum aktywności lokalnej, wspiera mieszkańców Tczewa w rozwoju aktywności społecznej i zawodowej (w strukturze funkcjonuje m.in. KIS, GCI, realizowane są projekty i działania społeczne m.in. w obszarze dialogu społecznego, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, rewitalizacji społecznej). Bank Czasu jest przykładem ponadstandardowych działań podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego we współpracy z organizacjami pozarządowymi na rzecz polepszenia jakości życia osób niepełnosprawnych i starszych oraz wyrównania szans w dostępie do zatrudnienia, jak również uczestnictwa w życiu społecznym.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Formuła ruchu samopomocy realizowana może być w ramach bieżącej działalności ośrodków pomocy. Przy realizacji należy zapewnić łatwy dostęp do informacji o działaniu oraz zapewnić warunki do realizacji, w tym lokalowe odpowiadające potrzebom grupy.

Powierzenie realizacji banku czasu placówce ośrodka pomocy stwarza dodatkową szansę  na profesjonalizację usług poprzez objęcie osób uczestniczących systemem specjalistycznych usług wspierających, zintegrowanie systemu wsparcia. Planowanie i realizowanie działań powinno wynikać przede wszystkim z rozpoznanych lokalnie potrzeb i możliwości środowiska np:  osób niepełnosprawnych i starszych. Dobrą praktyką jest włączenie grupy docelowej do planowania form rozwoju ruchu samopomocy (realizacje idei empowerment, czyli angażowania grupy osób obejmowanych działaniem społecznym w procesie planowania organizacji i umożliwienie im brania odpowiedzialności za swoje działania). Działania oparte na rozpoznanym potencjale społecznym grupy uczestników/ uczestniczek nie wymaga dużych nakładów finansowych.

W procesie rekrutacji do grupy przydatne są rozmowy indywidualne, które często w znaczący sposób pozwalają osobie uczestniczącej  na ocenę swojego potencjału, umiejętności, jakie chce wymienić w ruchu samopomocy. Z uwagi na mocno interakcyjny charakter uczestnictwa w ruchu warto przy wdrażaniu programu uwzględnić pakiet działań o charakterze  integracyjnym, poprawiających komunikację i utrwalających relacje w grupie.

Potrzeby te mogą zostać zaspokojone m.in. poprzez pracę, naukę, rozrywkę w formie warsztatów, spotkań tematycznych, wspólnych wyjazdów.  Program takich działań towarzyszących  warto zaplanować cyklicznie. Działanie to w szczególny sposób odpowiada na dynamikę zmian jakie zachodzą w grupie m.in. z powodu pojawienia się nowych osób, rozwój zainteresowań, wzmacniania poczucia przynależności do grupy i identyfikacji z celem działania. Badanie i ocena jakości działań może być realizowana m.in. w oparciu o okresowe zestawienia danych liczbowych określających stosunek branych i odebranych usług. Ocena ta pomoże w planowaniu działań, wprowadzeniu kolejnych usług do istniejącego katalogu.

Liczba z podziałem na dane i brane określona powinna być do poszczególnych usług, co pozwoli na bieżącą ocenę przydatności konkretnych działań, motywuje do wprowadzenia zmian w odniesieniu do zmieniających się potrzeb grupy.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

 Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi
i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego
(gminach i powiatach)
 Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich