Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.483.801
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Usługi społeczne : Pomoc społeczna
"Seniorze nie jesteś sam" - program wspierania aktywności oraz doskonalenia jakości i dostępności usług socjalnych na rzecz osób starszych w gminie

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

W Sochaczewie blisko 15,5% wszystkich mieszkańców stanowią osoby bierne zawodowo z powodu wieku. W ostatnich latach zdecydowanie mniej uwagi poświęcano osobom niezwiązanym z rynkiem pracy. Główną troską było zwalczanie bezrobocia, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu tych, którzy pozostawali bez zatrudnienia. Osoby starsze posiadające środki na swoje utrzymanie były postrzegane jako grupa uprzywilejowana. Tylko osoby niesamodzielne i zależne od opieki miały zapewnione wsparcie i pomoc. Pozostała część stanowiła niewykorzystany potencjał do rozwoju miasta. Nie podejmowano żadnych wysiłków zmierzających do umożliwienia uczestnictwa osobom starszym w życiu publicznym czy nabywania przez nie nowych kompetencji społecznych.

Dotychczas seniorzy byli skupieni w wielu organizacjach i stowarzyszeniach oferujących różne formy aktywności i wsparcia dla swoich członków. Wsparcia udzielał im też Ośrodek Pomocy Społecznej i Dzienny Dom Pomocy Społecznej. Jednak działania wszystkich instytucji samorządowych i pozarządowych udzielających pomocy osobom starszym były nieskoordynowane i nierozpowszechnione, dlatego wiele osób nie korzystało z oferowanych usług.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Priorytetem programu była konsolidacja wszystkich podmiotów, aby w ten sposób zapewnić starszej generacji lepsze warunki do udziału w życiu społecznym, zapobiegać wykluczeniu społecznemu i zapewnić rozwój oraz poprawę jakości i dostępności usług. Drogą do osiągnięcia tego priorytetu było opracowanie Gminnego Systemu Aktywności i Zapobiegania Wykluczeniu Społecznemu Seniorów (w załączeniu) i powołanie Koalicji na rzecz Aktywizacji i Pomocy Osobom Starszym, której członkami są przedstawiciele instytucji, organizacji i grup nieformalnych zajmujących się seniorami. Umożliwiło to podejmowanie wspólnych i spójnych działań dla osób starszych i we współpracy z nimi. Podjęto tym samym ważny krok w kierunku podmiotowego traktowania starszych, zmiany stereotypu seniora jako osoby biernej, zależnej, nieudolnej, korzystającej z licznych przywilejów, a nie mającej nic do zaoferowania.

Pierwszym krokiem wdrożenia projektu było zdiagnozowanie środowiska seniorów. Wykorzystano do tego celu wyniki badań ankietowych, dane MOPS oraz innych organizacji i instytucji. Powstało opracowanie, które umożliwiło dostosowanie oferty do potrzeb społeczności lokalnej. Następnie zorganizowano spotkanie informacyjne z liderami organizacji pozarządowych, reprezentantami grup nieformalnych i przedstawicielami instytucji zajmujących się pracą z seniorami i na ich rzecz, które miało charakter konsultacyjny i służyło rozpoczęciu współpracy, wypracowaniu wspólnych działań, ułożeniu planu oraz rozdzieleniu zadań pomiędzy podmiotami.

Później przygotowano opracowanie Gminnego Systemu Aktywności i Zapobiegania Wykluczeniu Społecznemu Seniorów, które było warunkiem koniecznym podjęcia dalszych działań zgodnych z innymi dokumentami na ten temat na poziomie powiatu, województwa, państwa i standardami UE. Gwarancją współpracy i porozumienia pomiędzy podmiotami było powołanie Koalicji na rzecz Aktywizacji i Pomocy Osobom Starszym. Wszystkie organizacje i instytucje podpisały deklarację (w załączeniu) o współpracy na zasadach partnerstwa. Następnie opracowano harmonogram działań oraz priorytety.

Media relations było warunkiem koniecznym do promocji i upowszechnienia podejmowanych działań. Zarówno artykuły w prasie lokalnej, na Portalu Społeczności Sochaczewskiej, jak i informacje podawane drogą radiową przyczyniły się do zwiększenia liczby seniorów korzystających z proponowanych form pomocy. Z kolei prowadzenie kampanii społecznej na rzecz poprawy wizerunku osób starszych miało nie tylko zainteresować seniorów, ale uwrażliwić społeczność lokalną na potrzeby, problemy i aspiracje osób w wieku poprodukcyjnym. Odczyty i wykłady w ramach tej kampanii były organizowane przez członków Koalicji, a ich tematyka dotyczyła m.in. choroby Alzheimera, wczesnej diagnozy w leczeniu chorób, form aktywności dla ludzi z problemami neurologicznymi. Dzięki pośrednictwu mediów mogli z tymi informacji zapoznać się wszyscy mieszkańcy miasta. Działania prozdrowotne obejmowały też bezpłatną mammografię w specjalnym mammobusie na terenie siedziby MOPS.

Istotnym czynnikiem utrzymania kondycji fizycznej i psychicznej ludzi starszych są różnorodne formy aktywności mające charakter integrujący – spotkania, wyjazdy, zabawy taneczne, wycieczki imprezy okolicznościowe. Organizowane są wyjazdy do miejsc kultu religijnego, wycieczki krajoznawcze, pikniki integracyjne. Ważne jest wspólne obchodzenie świąt, które nie tylko integrują seniorów, ale też zmniejszają poczucie izolacji osób samotnych i opuszczonych przez najbliższych. Seniorzy biorą udział w corocznej cyklicznej imprezie Sochaczewskich Dniach Rodziny, która ma na celu integrowanie rodzin i umacnianie pozycji osób w starszym wieku w jej strukturze.

Przy Dziennym Domu Pomocy Społecznej utworzono Klub Seniora, gdzie można się spotkać przy kawie czy herbacie i spędzić wspólnie czas, zawierać nowe znajomości, prowadzić dyskusje. W Klubie odbywają się spotkania integracyjne i okolicznościowe, zajęcia ruchowe i artystyczne. Do pracy w Klubie włączają się wolontariusze i następuje integracja międzypokoleniowa. Członkowie Klubu z kolei chętnie angażują się w działania społeczne na terenie miasta czy nawet inicjują nowe.

Dostęp do edukacji umożliwiło powstanie w 2007 roku Stowarzyszenia Uniwersytetu Trzeciego Wieku, który nie tylko rozwija sprawność intelektualną, ale buduje nowe więzi, zapobiega osamotnieniu i poczuciu bezużyteczności. Na uniwersytecie działa m.in. sekcja historyczna, teatralna, plastyczna, prowadzone są zajęcia informatyczne i z języka angielskiego.

W MOPS utworzono Punkt Wsparcia Seniora, w którym prowadzone jest poradnictwo z dziedziny finansów, prawa oraz psychologii. Dzięki fachowym konsultacjom udzielanym przez finansistę, prawnika i psychologa starsze osoby otrzymują swoistą ochronę przed ekonomicznym wykorzystywaniem. Powstał też Punkt Informacyjny dla Seniora, który udostępnia informacje na temat całej aktualnej oferty wszystkich instytucji i organizacji działających na rzecz seniorów na temat imprez, spotkań, akcji i pomocy itp. Rozwijanie umiejętności korzystanie z Internetu umożliwia Kawiarenka Internetowa Seniora mieszcząca się w MOPS, gdzie pomagają seniorom wolontariusze z Klubu Wolontariatu MOPS. Inicjatywa ta pomaga walczyć z wykluczeniem cyfrowym, które tak często dotyka ludzi w wieku emerytalnym.

Ważnym aspektem programu było przeszkolenie z EFS kadry świadczącej usługi, które miało na celu doskonalenie jakości usług opiekuńczych dla osób zależnych od opieki. Te osoby najbardziej potrzebują fachowej pomocy. Własna kadra może je świadczyć taniej, a także umożliwia dopasowanie usług do potrzeb, skrócenie drogi od zgłoszenia do realizacji, sprawowanie nadzoru środowiska oraz monitorowanie potrzeb.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Korzyści z podjętych działań to przede wszystkim sprawniejszy, kompleksowy system aktywizacji i wsparcia seniorów, co przekłada się na poprawę życia starszej generacji, udział jej członków w życiu publicznym, wzbogacenie oferty usług skierowanych do seniorów. Szeroki wachlarz usług gwarantuje dotarcie do zdecydowanie większości osób potrzebujących. Dzięki programowi osoby starsze w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej angażują się w działalność w stowarzyszeniach, klubach, grupach samopomocowych, uczestniczą w odczytach publicznych, imprezach integracyjnych, kulturalnych, turystycznych, chętnie poszerzają swoją wiedzę i zdobywają nowe umiejętności. Na przykład z zamkniętych zajęć programowych na Uniwersytecie III Wieku korzysta w semestrze 90 osób, z wykładów publicznych jednorazowo 120-150 osób, na imprezy integracyjne organizowane kilkanaście razy w roku przychodzi 150-200 osób. Z pomocy środowiskowej w formie doradztwa, poradnictwa i wsparcia, korzystają zarówno seniorzy, jak i ich rodziny oraz opiekunowie. Usługi opiekuńcze świadczone są w 42 środowiskach, co pozwala osobie zależnej od opieki pozostać w dotychczasowym miejscu zamieszkania.

Zmieniła się postawa seniorów z biernej na aktywną. Każdy senior ma szansę znaleźć swoje, dostosowane do potrzeb, miejsce oraz ma zapewniony dostęp do różnego rodzaju usług. Koordynacja, znajomość zakresu usług i przepływ informacji zagwarantowały udzielanie skutecznej pomocy. Podniosła się jakość i efektywność świadczonych usług. Nastąpiło lepsze i pełniejsze wykorzystanie zasobów organizacji i instytucji zaangażowanych. Poza tym zwiększyła się wiedza na temat życia, potrzeb i oczekiwań seniorów dzięki diagnozie i kampanii społecznej, poczucie przynależności, świadomość środowiskowa, wrażliwość otoczenia, liczba wolontariuszy, bezpieczeństwo socjalne seniorów, jakość i komfort ich życia. Seniorzy poprawili umiejętności niezbędne do społecznej egzystencji, zyskali psychiczne wsparcie i potwierdzenie swoich praw, utrwalili więzi społeczne ze swoim najbliższym środowiskiem.

Projekt ten poprzez swoją kompleksowość, włączenie wielu organizacji pozarządowych oraz samych beneficjentów w działania na rzecz osób starszych jest rozwiązaniem innowacyjnym w skali kraju.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu

Działania opierają się na wykorzystaniu zasobów kadrowych i materialnych wielu partnerów, dlatego trudne jest oszacowanie poniesionych kosztów. Dzięki połączeniu sił i środków możliwe jest realizowanie dużych projektów, z których korzysta wielu odbiorców.

Koszty operacyjne programu to:

  • przygotowanie wstępnej koncepcji i procedur – 30 osobo-dni,
  • badanie zasobów i potrzeb środowiska, opracowanie wyników – 40 osobo-dni,
  • cykliczne spotkania partnerów w miarę potrzeb,
  • przystosowanie pomieszczeń i zakup sprzętu komputerowego – 10 000 zł,
  • zatrudnienie specjalistycznej kadry (doradców i konsultantów) – 3 osoby, 60 zł na godzinę pracy,
  • koszty administracyjne (materiały biurowe, telefony, ksero, promocja przedsięwzięć) – 200-500 zł na miesiąc.
Zasady równości płci

Program nie narusza zasad równego traktowania kobiet i mężczyzn. Ze względów demograficznych – znaczna przewaga kobiet w grupie osób starszych – jego beneficjentami w większym stopniu są kobiety.

Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Program wpisuje się w ideę budowy społeczeństwa obywatelskiego, gdyż powstał na bazie partnerskiej współpracy z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się osobami starszymi, które działają wspólnie w Koalicji Na Rzecz Aktywizacji i Pomocy Osobom Starszym. Oprócz tego uaktywnił jedną z nieczynnych do tej pory grup społecznych, jaką byli seniorzy, którzy dobrowolnie realizują zadania samopomocowe i inicjują działania społeczne na terenie miasta.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Budowanie systemu wspierania aktywności oraz doskonalenia jakości i dostępności usług socjalnych na rzecz osób starszych wymaga czasu i zaangażowania wielu partnerów. Współdziałanie powinno opierać się na dobrowolności i wzajemnym zaufaniu, nie może być narzucone i sterowane odgórnie. Działania organizacyjne muszą być poprzedzone inwentaryzacją zasobów i potrzeb, określeniem możliwości kadrowych i lokalowych. Należy zabezpieczyć także środki na zbudowanie bazy materialnej dla funkcjonowania placówki kształcenia ustawicznego, ośrodków wsparcia dziennego, klubów, świetlic itp. Nakładów wymaga także np. darmowy Internet. Realizując ten program, należy określić jasne zasady współpracy z położeniem akcentu na wspólne korzyści, wkład pracy i odpowiedzialność. Priorytetem musi być zawsze dobro seniorów, a nie korzyść realizatora. Wskazane jest prowadzenie systemu moniotoringu jakości usług, zbieranie uwag i postulatów w organizacjach seniorskich czy instytucjach, np. za pośrednictwem „skrzynek”.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych