Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.483.777
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Usługi społeczne : Pomoc społeczna
Wdrażanie i realizacja programu "Dziecko pod parasolem prawa" jako przykład współdziałania instytucji miejskich i policji w Poznaniu

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

Przed wprowadzeniem tego projektu pracownicy socjalni MOPR w Poznaniu, realizując swoje zadania w sposób standardowy (a więc w poranno-popołudniowych godzinach pracy instytucji w dni powszednie), nie posiadali pełnej i sprawdzonej wiedzy na temat tego, co dzieje w rodzinach objętych wsparciem w godzinach wieczorno-nocnych. Brakowało danych na temat traktowania dzieci w tych rodzinach, co ma szczególne znaczenie, gdy rodziny podejrzane są o stosowanie przemocy czy nadużywanie alkoholu. Z kolei policjanci, którzy brali udział w interwencjach domowych, często nie byli odpowiednio przygotowani do udzielania wsparcia dzieciom, które były świadkami czy uczestnikami - z jednej strony - traumatycznej sytuacji rodzinnej, a z drugiej - interwencji policji w domu rodzinnym. W sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dziecka stosowano (z powodu braku czasu i odpowiedniego przygotowania funkcjonariuszy) najprostsze, ale zarazem najmniej korzystne dla dziecka rozwiązanie, tj. umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Postanowiono to zmienić, wprowadzając system „przyjaznych patroli”, którego głównym celem było zwiększenie poczucia bezpieczeństwa małoletnich dzieci w sytuacjach zagrożenia podczas interwencji policji, a także zapewnienie profesjonalnej i interdyscyplinarnej pomocy rodzinie.
Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Zastosowane rozwiązanie opiera się na ścisłej współpracy policji i pracowników pomocy społecznej. Polega nie na zwiększeniu restrykcyjności oddziaływania tych instytucji, lecz przeciwnie, na złagodzeniu ich podejścia i zmniejszeniu poziomu traumy uczestników interwencji policji. Dlatego m.in. podczas interwencji „przyjaznych patroli” zrezygnowano z mundurów i samochodów policyjnych, a pracownicy po przeszkoleniu zdobyli umiejętności potrzebne do diagnozowania trudnych sytuacji i podejmowania działań zwiększających poczucie bezpieczeństwa ich uczestników, w szczególności dzieci. Patrol złożony z dwóch osób – pracownika MOPR i specjalisty ds. nieletnich Sekcji Prewencji Komendy Miejskiej Policji pracuje w godzinach popołudniowo- wieczornych w każdy weekend w godzinach od 17.00 do 1.00. Zadaniem „przyjaznych patroli” podczas interwencji domowych, w których zagrożone jest bezpieczeństwo dziecka jest: zdiagnozowanie sytuacji dziecka i rodziny, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa w domu lub - jeśli to niemożliwe - poza nim, ewentualne przewiezienie samego dziecka lub z opiekunem do miejsca docelowego, zabezpieczenie materiału dowodowego, podjęcie czynności prawnych pozwalających na uregulowanie sytuacji dziecka i dalsze postępowanie organów ścigania, a także sporządzanie dokumentacji z podjętych działań i przekazanie jej do Komisariatu Policji oraz do właściwej (ze względu na miejsce zamieszkania danej rodziny) filii MOPR, aby można było podjąć dalszą pracę z rodziną.

Pomysł był wspólną inicjatywą pracowników MOPR i KMP, którzy wcześniej współpracowali przy realizacji innych projektów. Było to szczególnie ważne, gdyż projekt ze względu na swoją specyfikę wymaga wzajemnego zaufania partnerów oraz głębokiego przekonania o potrzebie realizacji takich działań. W tym przypadku obie instytucje dostrzegły w sobie parterów, którzy mogą wzajemnie sobie pomóc przy rozwiązywaniu problemów związanych z pracą z rodzinami dysfunkcyjnymi, czego żadna z nich nie mogła zrobić samodzielnie.

 

Najpierw powstał projekt diagnozujący problem, określający cel i działania, a także przewidywane rezultaty. Projekt przewidywał realizację zadań wykraczających poza zakres obowiązków pracowników, dlatego konieczne było znalezienie źródła finansowania, m.in. wynagrodzeń dla pracowników, przewozu taksówkami, telefonów komórkowych, a także komputera i drukarki czy alkomatu. W 2008 roku finansowanie projektu umożliwiła aplikacja do Programu Wspierania Inicjatyw Pracowniczych funkcjonującego w Urzędzie Miasta Poznania. Dodatkowo pozyskano sponsorów, którzy podarowali maskotki dla dzieci i umożliwili wydrukowanie ulotek dla rodzin. W 2009 roku projekt, dzięki wprowadzeniu go do zadań Programu Pomocy Rodzinie z Osobą Uzależnioną (realizowanego już wcześniej przez MOPR), został dofinansowany ze środków Miejskiego Programu Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

Kolejnym krokiem było zatrudnienie osób. Przeprowadzono proces rekrutacyjny, w którym badano motywację zainteresowanych, ich wykształcenie, a także doświadczenie w pracy z rodzinami i dziećmi. Utworzony zespół, złożony z 10 pracowników MOPR i 12 pracowników KMP, został najpierw - przy współpracy z Fundacją „Dzieci Niczyje” - przeszkolony z prowadzenia interwencji w sytuacjach krzywdzenia dziecka. Dwudniowe szkolenie miało również pozwolić na wstępną integrację uczestników projektu. Później zorganizowano szkolenie z udziałem Przewodniczącej Sądu Rodzinnego w Poznaniu na temat czynności formalno-prawnych. Następnie powołano koordynatorów odpowiedzialnych za organizowanie pracy - opracowywanie grafików, podpisywanie umów i rachunków, ewentualne organizowanie zastępstw, zwoływanie spotkań roboczych itp.

W roku 2008 koordynator, pracownik MOPR, zatrudniony był w projekcie na umowę zlecenie, w związku z czym wszelkie działania związane z projektem realizował po godzinach swojej pracy. W 2009 roku zadanie to jest wliczone w część etatu koordynatora, co jest lepszym rozwiązaniem, gwarantującym podjęcie większej liczby działań związanych ze wspieraniem zespołu projektowego (np. spotkania superwizyjne) i lepszą transparentność, bowiem niektóre z zadań projektowych były niemożliwe do wykonania poza godzinami pracy, np. czynności fizyczne związane z monitoringiem działań pracowników socjalnych ze względu na konieczność kontaktu z filiami MOPR podczas godzin ich pracy.

Potem podpisano umowę partnerską, w której ściśle określono wzajemne obowiązki, odpowiedzialność, procedury pracy. Zakupiono niezbędny sprzęt, wyłoniono korporację radio-taxi, która zobowiązała się w umowie do niezwłocznego reagowania na zgłoszenia patroli.

Przed rozpoczęciem projektu poinformowano o jego wdrożeniu instytucje i organizacje, które w przyszłości mogły zetknąć się z interwencjami „przyjaznych patroli”. W spotkaniu zorganizowanym w Urzędzie Miasta Poznania wzięli udział przedstawiciele Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych, placówek opiekuńczo-wychowawczych, ośrodków interwencyjnych, ośrodków wsparcia itp. Pracownicy pełnią dyżury w siedzibie KMP w Poznaniu. Zgodnie z umową, po każdej interwencji sporządza się dokumentację, której kopie następnego dnia rano przekazywane są do komisariatów dzielnicowych policji (w razie potrzeby również do Sądu Rodzinnego) oraz do koordynatora MOPR, który kieruje je z kolei do właściwych filii MOPR, aby można było prowadzić działania długofalowe. Pracownicy filii MOPR przekazują natomiast koordynatorowi informację zwrotną na temat działań podjętych w rodzinach w ramach pracy socjalnej. Przeprowadzona (pierwsza po 3 miesiącach) sprawozdawczość i ewaluacja potwierdziła potrzebę kontynuacji działań, co umożliwiło wystąpienie o dalsze finansowanie, tym razem w ramach realizacji Programu Pomocy Rodzinom z Problemem Alkoholowym.

Rezultaty wdrożenia narzędzia

Od czerwca do grudnia 2008 r. w trakcie 87 dyżurów przeprowadzono 66 interwencji. Podczas nich udzielono pomocy 93 dzieciom w wieku od 1 miesiąca życia do 17 lat (3 dzieci przewieziono do Domu Małego Dziecka, 1 dziecko do szpitala, 1 dziecko do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego, 2 dzieci wraz z matką do Ośrodka Monar-Markot, 14 dzieci powierzono odrębnie zamieszkałym krewnym, w pozostałych przypadkach dzieci pozostawiono pod opieką rodziców czy opiekunów po upewnieniu się, że ich bezpieczeństwu nic nie zagraża). Natomiast w okresie od kwietnia do grudnia 2009 roku odbyło się 76 dyżurów, podczas których przeprowadzono 124 interwencje - udzielono pomocy 188 dzieciom w wieku od 4 miesięcy do 17 lat.

Dzięki realizacji projektu zwiększył się poziom wiedzy pracowników MOPR o sytuacji dzieci w rodzinach w porach popołudniowo-wieczorno-nocnych i w weekendy. Pracownicy nauczyli się, jak prowadzić rozmowy z dziećmi i diagnozować ich potrzeby, a także uzyskali informacje niezbędne do podejmowania działań prawnych czy z zakresu pracy socjalnej w rodzinach. Wielokrotnie potwierdzono podejrzenia pracowników MOPR, co do nieprawidłowego pełnienia funkcji rodzicielskich (nadużywanie alkoholu przez rodziców). Mieszkańcy wiedzą, że interwencja policji nie ma charakteru jednorazowego, lecz pociąga za sobą konsekwencje w formie szczegółowego diagnozowania sytuacji rodziny i planowania działań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa dziecku, z działaniami prawnymi włącznie.

Oprócz działań ratowniczych, informowano rodziny o przysługujących im prawach, uprawnieniach, możliwościach wsparcia, a przede wszystkim prowadzono rozmowy z dziećmi, aby je uspokoić i podnieść ich poczucie bezpieczeństwa. Pracownicy nie tylko rozmawiali z dziećmi, ale wspólnie z nimi rysowali, spędzali z nimi czas do momentu, kiedy opiekunowie byli zdolni do podjęcia swoich obowiązków, bądź do czasu znalezienia dla dzieci innego, bezpiecznego miejsce schronienia. Dzieci otrzymywały też maskotki-przytulanki. Rodzinom pozostawiano także ulotki informacyjne o możliwych formach wsparcia na terenie miasta.

Dzięki tej praktyce zwiększył się dostęp do informacji o działaniach podejmowanych przez MOPR i KMP wśród mieszkańców Poznania. W czerwcu 2008 r. zorganizowano w MOPR konferencję prasową otwierającą projekt, dzięki której za pośrednictwem mediów zachęcono poznaniaków do zgłaszania policji sytuacji, kiedy zagrożone jest dobro dziecka. „Gazeta Wyborcza” przyznała koordynatorom projektu dwie „Białe pyry” za pomysł i realizację projektu. Informacja o projekcie została przekazana wszystkim filiom MOPR, placówkom opiekuńczo- wychowawczym, pogotowiom rodzinnym, a także została zamieszczona na stronie internetowej Fundacji „Dzieci Niczyje”.

Poprawiła się też współpraca MOPR z KMP w kwestii rozwiązywaniu problemów społecznych. Pracownicy „przyjaznych patroli” uzupełniają swoje działania, dzięki czemu interwencje mają charakter bardziej naturalny i przyjazny dziecku. Osobisty, bezpośredni kontakt, wykonywanie wspólnie działań i spędzania ze sobą dużej ilości czasu, pozwoliło przełamać wiele wzajemnych stereotypów na temat zawodów pracownika socjalnego i policjanta. Konsekwencją tego jest wzrost zaufania i poczucie zysku ze współpracy, przeniesione na realizację innych zadań bieżących MOPR i KMP.

Dzięki temu rozwiązaniu żadna z rodzin, która wymagała wsparcia, nie została go pozbawiona po przeprowadzeniu interwencji. Objęcie rodzin specjalistyczną pracą socjalną, poradnictwem specjalistycznym i innymi formami pomocy zapobiegło w wielu przypadkach dalszej degradacji rodzin.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu
Koszt całego projektu - sfinansowanego przez miasto Poznań w latach 2008-2009 - wyniósł 67 771 zł, na co złożyły się wydatki związane z wynagrodzeniem dla pracowników, opłatą przejazdów taksówkami, rachunkami telefonicznymi, zakupem sprzętu komputerowego, telefonów i alkomatu. Ponadto ponoszone są koszty związane z czasem pracy, który poświęcają osoby związane z projektem pośrednio, tj. Dyrektor i jego Zastępca oraz Kierownik Działu Metodycznego (nadzór nad realizacją i udział w spotkaniach zewnętrznych), pracownicy Działu Organizacyjnego wraz z Kierownikiem (formalności związane z podpisaniem umów zleceń, umów z kontrahentami, z zakupami, wypłatami środków), pracownicy Sekcji Planowania i Analiz (analizy, wnioski, sprawozdawczość i plany na kolejne lata).
Zasady równości płci

Projekt nie narusza zasad równości traktowania kobiet i mężczyzn. Można powiedzieć, że ofiarami przemocy w rodzinie obok dzieci są najczęściej kobiety, dlatego szczególnie tej grupie ma on pomagać.

Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Wdrożenie projektu było związane z szeroko zakrojoną akcją informacyjną na temat programu „Dziecko pod parasolem prawa”, która miała zachęcać mieszkańców miast do reagowania na sytuację, kiedy krzywdzone są dzieci. Dzięki projektowi zwiększył się nie tylko poziom wiedzy na ten temat, ale też wrażliwość i aktywność społeczności. Coraz częściej zgłaszane są informacje o niewłaściwym sprawowaniu opieki nad dzieckiem czy aktach przemocy wobec niego. Rośnie świadomość, że tzw. normy środowiskowe pozwalające, np. na spożywanie alkoholu w obecności dzieci, nie są akceptowane społecznie i spotykają się z konsekwencjami prawnymi.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Istotne w planowaniu projektu jest podjęcie współpracy z partnerem, który budzi zaufanie i jest przekonany do celowości podejmowanych działań. Ważna jest świadomość, że projekt nie mógłby być prowadzony samodzielnie ani przez MOPR, ani przez KMP. Niezbędne jest zapewnienie dodatkowego finansowania działań projektu, tak aby zagwarantować wynagrodzenie dla jego pracowników oraz sfinansować zakup niezbędnego sprzętu. Warunkiem powodzenia takiego przedsięwzięcia jest także etap przygotowania do niego środowiska, tj. przekazanie o nim informacji wszystkim potencjalnym partnerom - pracownikom Sądu Rodzinnego, placówek opiekuńczo-wychowawczych, placówek interwencyjnych oraz pozyskanie ich akceptacji dla projektu. Interweniujący bardzo często korzystają z pomocy tych instytucji i organizacji. Konieczne jest także prowadzenie akcji informacyjnej, która zwiększa poziom wiedzy społeczności na temat problemu krzywdzenia dzieci i budzi społeczną aktywność.

Bardzo dużą wagę przywiązano w tym projekcie do fazy planowania. Cele, działania i rezultaty projektu były wielokrotnie omawiane pomiędzy partnerami, a także w szerszym środowisku, tak aby nie budziły wątpliwości etycznych czy prawnych. Bardzo dokładnie określono odpowiedzialność partnerów za każde działanie. Procedura opisująca kolejne kroki postępowania podczas interwencji i odpowiedzialność za nie, została zamieszczona w umowie partnerskiej. Trudności we wdrożeniu projektu wiązały się budżetowaniem działań KMP, do której, ze względu na złożoną strukturę, środki wpływały później niż do MOPR, w związku z czym, zarówno w roku 2008 i 2009 wystąpiły opóźnienia z rozpoczęciem realizacji działań (tylko w miesiącu rozpoczynającym projekt).

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych