Strona główna
Usługi społeczne
» Kultura
» Pomoc społeczna
» Oświata
» Ochrona zdrowia
» Sport i rekreacja
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.583.744
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.

 Usługi społeczne : Kultura
Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska - placówka informacyjno-dokumentacyjna specjalizująca się w gromadzeniu, opracowywaniu i upowszechnianiu informacji o dziejach społeczności lokalnej

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem

Po transformacji systemowej w 1989 roku Płońsk nie posiadał żadnej placówki, która skupiałaby w jednym miejscu wiedzę o jego dziedzictwie kulturowym. Nikt nie gromadził w sposób ciągły i usystematyzowany informacji o lokalnych dziejach. Istniała pilna potrzeba podjęcia próby zebrania w jednym miejscu wiedzy o płońskiej przeszłości, rozproszonej w różnych miejscach kraju i zagranicą, oraz utworzenia zaplecza informacyjnego promującego współczesne dokonania płońszczan. Placówka została utworzona w okresie zwiększonej aktywności społeczności lokalnych, spowodowanej zaistniałymi zmianami politycznymi oraz w momencie przełomu wieków, co jest szczególnym, rodzącym refleksje nad historią i przemijaniem, czasem w społecznej świadomości. Zadaniem Pracowni miało być podjęcie działań na rzecz zachowania ciągłości wiedzy o lokalnym – dawnym i obecnym – dziedzictwie kulturowym ziemi płońskiej, a tym samym dostarczenie niezbędnej wiedzy zarówno płońszczanom od pokoleń związanym z ziemią płońską, jak i jego nowym mieszkańcom, przybyłym do Płońska z innych regionów kraju. Pracownia zapełniła niszę wytworzoną po epoce PRL-u, tworząc nową placówkę kulturalną specjalizującą się w opracowywaniu informacji o lokalnym dziedzictwie kulturowym.

Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań

Pracownia Dokumentacji Dziejów Płońska została utworzona w 1995 roku i ma charakter autorski. Nie jest ani muzeum, ani biblioteką, ani archiwum. Jest placówką samorządową, osadzoną w strukturach organizacyjnych już istniejącego Miejskiego Centrum Kultury. O zastosowaniu przez płoński samorząd takiego rozwiązania organizacyjnego zdecydowało przekonanie, że to właśnie kultura winna przechowywać całe dziedzictwo społeczności lokalnej, zapewniając mieszkańcom miasta i powiatu stały oraz możliwie wszechstronny dostęp do wszystkich kulturowych zasobów Ziemi Płońskiej. Było to rozwiązanie nowe, bowiem dotychczas działające w małych miejscowościach domy kultury zatrudniały nie dokumentalistów, lecz animatorów kultury. Obie placówki łączył wspólny obszar działania, jakim była kultura, różnił je jednak charakter i specyfika prowadzonych prac - domy kultury z samej istoty swej działalności pełne są bowiem ruchu i hałasu, a Pracownia potrzebuje ciszy i koncentracji, koniecznej do m.in. czytania zbiorów piśmiennych, opracowywania czy rejestrowania relacji o losach ludzi. Dlatego zdecydowano, że nowo utworzona placówka dokumentacyjnej zostanie umiejscowiona w odrębnej siedzibie - w dawnych celach poklasztornych Karmelitów Trzewiczkowych.

Rolą Pracowni nie jest nauczanie historii, ale uwrażliwianie na nią – wskazywanie na przeszłość miasta i ludzi dawniej w nim żyjących jako na składnicę rzeczy i spraw cennych, wartościowych, potrzebnych i wciąż aktualnych. Pracownia gromadzi pamięć o tym, co przeżywali poprzednicy, informacje o tym, czego doświadczyli ludzie dziś, integruje więzi międzypokoleniowe, buduje emocjonalne i intelektualne więzi z miastem, przekazuje najcenniejsze wartości, realizuje autorski program tworzenia zbioru wielopoziomowej informacji o dziedzictwie kulturowym Płońska i Ziemi Płońskiej.            

Obszary działalności Pracowni Dokumentacji Dziejów Płońska:

  • dokumentacyjny – odnajdywanie, pozyskiwanie i opracowywanie dokumentów związanych z Płońskiem i ziemią płońską;
  • informacyjny – tworzenie systemu wielopoziomowej informacji o przeszłości i teraźniejszości Płońska i ziemi płońskiej;·
  • edukacyjny - wspieranie kształcenia historycznego płońszczan, upowszechnianie wiedzy o dziejach miasta i powiatu;
  • redakcyjno–wydawniczy - opracowywanie własnych serii zeszytów tematycznych - tworzenie opracowań i zestawień tematycznych;
  • wystawienniczy - prezentacja zbiorów, ekspozycje tematyczne;
  • usługowy - obsługa użytkowników zbiorów, prowadzenie kwerend wyszukiwawczych dla użytkowników spoza Płońska, opracowywanie odpowiedzi na zapytania informacyjne, działalność reprograficzna.

Obecnie – dzięki kwerendom instytucjonalnym, osobowym i piśmienniczym – Pracownia Dokumentacji Dziejów Płońska dysponuje zbiorem blisko tysiąca tomów informacji, zbiorem ikonograficznym liczącym ponad 42 tys. fotografii i dokumentów przechowywanych na nośnikach elektronicznych, unikalnym, zbiorem dokumentacji rodzin płońskich, zbiorem czasopism płońskich (dawnych i obecnych) oraz zbiorami pomocniczymi – blisko trzydziestoma bazami danych faktograficznych i bibliograficznych. Zbiory opracowywane i przechowywane są w dwóch zespołach zadaniowych istniejących w ramach Pracowni – w zespole ds. informacji historycznej i w zespole ds. informacji współczesnej. Gromadzone są w sposób usystematyzowany, według wypracowanych przez zespół Pracowni własnych klasyfikacji tematycznych. Są to klasyfikacje otwarte, ponieważ zbiory wciąż przyrastają i każdego roku siatka haseł jest modyfikowana (rozszerzana bądź pogłębiana). Aktualne informacje o zbiorach udostępniane są w formie dwóch informatorów, dostępnych stale dla użytkowników Pracowni.

Pracownia prowadzi czytelnię, w której udostępnia pozyskane zbiory. Opracowuje też własne serie zeszytów tematycznych popularyzujących wiedzę o losach Płońska i jego mieszkańców, tworzy zestawienia i opracowania przedmiotowe, udziela konsultacji użytkownikom zbiorów, organizuje i prowadzi stałe spotkania edukacyjne z różnymi grupami wiekowymi i środowiskowymi. Utrzymuje stałe kontakty z dawnymi mieszkańcami Płońska i ich potomkami (Polakami i Żydami) żyjącymi w kraju i zagranicą, z placówkami oświatowymi z terenu miasta i powiatu oraz redakcjami gazet lokalnych i instytucjami płońskimi. Przygotowuje tematyczne ekspozycje zbiorów. Od 2000 roku prowadzi też akcję opieki nad opuszczonymi grobami starego cmentarza płońskiego, w której uczestniczą uczniowie szkół z terenu miasta i powiatu. Publikuje i udostępnia do publikacji na łamach prasy lokalnej pozyskane bądź opracowane przez siebie materiały.

Do chwili obecnej powstało kilkadziesiąt zarejestrowanych na nośnikach elektronicznych zapisów wspomnień (kolejnych kilkadziesiąt czeka na zarejestrowanie, a ich liczba wciąż rośnie). Na podstawie ok. 50 z nich opracowano odrębne zeszyty tematyczne zawierające unikalne, nigdy dotychczas nie zapisane relacje, ukazujące historię widzianą oczami indywidualnych osób i rodzin związanych z Płońskiem, a tym samym stanowiące cenny dokument świadomości historycznej płońszczan - świadków historii XX wieku. Wspomnienia te pozwalają spojrzeć na współczesny Płońsk przez pryzmat doświadczeń jego mieszkańców, a tym samym pogłębiają poczucie związków z miastem.

 

Gromadzone w Pracowni zbiory dostarczają informacji do prac naukowych dotyczą m.in.: badań nad kulturą miejską, fenomenem małych miast, ich odrębnością, tożsamością, klimatem; krajobrazu kulturowego małego miasta, pojęciem tożsamości społecznej i kulturowej społeczności małych miast, świadomością historyczną mieszkańców, tradycji lokalnych w odbiorze społecznym i życia codziennego mieszkańców małych miast na przykładzie Płońska czy roli cmentarzy w określaniu tożsamości współczesnego miasta. Zbierane informacje inspirują młodych ludzi do obierania za tematy swoich prac magisterskich i licencjackich różnych aspektów współczesnego życia miasta i powiatu (marketingu, bankowości, oświaty i lecznictwa, turystyki i agroturystyki, funkcjonowania placówek samorządowych, działalności organizacji pozarządowych, form aktywności społecznej i kulturalnej itp.

 

Harmonogram prac organizujących działalność Pracowni obejmował:

  • zdefiniowanie misji pracowni dokumentującej dzieje lokalne,
  • określenie obszaru objętego pracami dokumentacyjnymi,
  • rozpoznanie lokalnego środowiska kulturowego pod kątem jego zasobów kulturowych,
  • rozpoznanie środowiska historycznego,
  • określenie dostępnych źródeł informacji piśmienniczych, instytucjonalnych oraz osobowych,
  • określenie wykorzystywanych technik informacji,
  • opracowanie „mapy” kwerend źródłowych i harmonogramu,
  • określenie metod gromadzenia zbiorów,
  • opracowanie klasyfikacji tematycznych dla pozyskiwanych materiałów,
  • opracowanie koncepcji sposobu opracowywania pozyskanych materiałów,
  • opracowanie częstotliwości i zasad stałych przeglądów gromadzonych informacji,
  • opracowanie koncepcji udostępniania zbiorów,
  • opracowanie zasad ewidencjonowania danych o użytkownikach zbiorów,
  • opracowanie koncepcji upowszechniania pozyskanej wiedzy.
Rezultaty wdrożenia narzędzia

W efekcie wprowadzonego rozwiązania zapewniono ciągłość wiedzy na temat Płońska i ziemi płońskiej. Koncentracja informacji o dziejach lokalnych w jednym miejscu sprawia, że wiele świadectw, relacji i wspomnień świadków płońskiej historii XX wieku zostanie „ocalonych od zapomnienia”. Natomiast pogłębienie wiedzy historycznej płońszczan wzmacnia ich poczucia identyfikacji z miastem.

Powstanie Pracowni Dokumentacji Dziejów okazało się atrakcyjne również dla innych społeczności lokalnych w kraju, i to nie tylko ze względu na systemowe opracowanie dorobku pokoleń mieszkańców ziemi płońskiej, ale także za sprawą wieloaspektowej informacji o bieżącym funkcjonowaniu Płońska. Dziś nikt, kto poszukuje informacji o którejkolwiek z dziedzin życia miasta, nie jest jej pozbawiony, lecz przeciwnie - uzyskuje pełną, kompletną i wieloaspektową informację, co doskonale promuje miasto. Świadczą o tym licznie odwiedzający Pracownię dziennikarze gazet lokalnych i ponadlokalnych, a dzięki upowszechnieniu informacji o zasobach płońskiej placówki - także powstające w oparciu o zasoby Pracowni prace naukowe studentów wielu uczelni na terenie kraju, których promotorzy chętnie kierują do płońskiej Pracowni Dokumentacji Dziejów Płońska, jako do jednego z nielicznych miejsca na mapie małych społeczności miejskich, gdzie w sposób usystematyzowany gromadzi się wiedzę o dziejach lokalnych.

 

Od chwili utworzenia do końca 2008 roku ze zbiorów Pracowni skorzystało łącznie ponad 10 512 osób z 244 miejscowości, w tym: 165 miejscowości powiatu płońskiego oraz z 79 miast z całej Polski. Wśród użytkowników zbiorów Pracowni byli: studenci 56 szkół wyższych, młodzież z 60 szkół różnego stopnia i dzieci z 3 płońskich przedszkoli, oraz 141 gości zagranicznych z 19 krajów. Od 2000 do 2008 roku w Pracowni zorganizowano łącznie 446 godzinnych i dłuższych prelekcji i spotkań edukacyjnych w tym 205 prelekcji i prezentacji dla 5 471 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz 221 spotkań prezentujących dzieje Płońska i działalność Pracowni dla 1 163 osób z delegacji krajowych i zagranicznych (łącznie odbyło się ponad 669 godzin prelekcji). Z udostępnianych w czytelni zbiorów skorzystało prawie 4000 użytkowników indywidualnych (studentów, uczniów, pracowników dydaktycznych i naukowych, osób świeckich i duchownych, dziennikarzy prasowych i redaktorów mediów elektronicznych, przedsiębiorców i biznesmenów).

Pracownia publikuje opracowania własne w siedmiu seriach Zeszytów Pracowni – Biografie i Wspomnienia, Wywiady, Opracowania autorskie - do końca 2008 r. ukazało się łącznie 59 zeszytów.

Oszacowanie nakładów poniesionych na realizacje projektu
RokKoszty merytoryczne Płace i pochodne Koszty utrzymaniaOgółem
2000.17.758,8591.271,0214.971,66124.001,53
2001.40.004,84122.575,8713.072,73175.653,44
200229.315,28130.444,4516.769,90176.529,63
200339.652,98135.101,0110.743,36185.497,35
200444.881,48127.513,0820.088,65192.483,21
200550.529,08164.401,9525.841,12240.772,15
200643.398,17176.013,7516.643,79236.055,71
200742.859,22166.002,9418.218,34227.080,50
200837.567,00169.291,4225.988,68232.847,10
200999.500,00178.052,0026.250,00303.802,00
Zasady równości płci

Projekt nie narusza zasad równego traktowania kobiet i mężczyzn.

Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim

Jednym z celów tego projektu były działania na rzecz wzrostu identyfikacji Płońszczan z własnym miastem i integracja społeczności lokalnej ziemi płońskiej poprzez upowszechnianie wiedzy o wypracowanych przez pokolenia tradycjach kulturowych i stylach życia oraz znajomości ich dorobku myślowego, a także nobilitacja własnego dziedzictwa kulturowego poprzez udostępnianie jak najpełniejszej o nim informacji. Zadaniem Pracowni jest z jednej strony przechowywanie wiedzy o płońskiej przeszłości, a z drugiej zaś łączenie jej z wiedzą o najnowszych dziejach miasta tak, aby dziedzictwo kulturowe Płońska i tożsamość jego mieszkańców mogły rozwijać się w sposób ciągły, z wykorzystaniem całego dorobku wieków.

Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją

Przed utworzeniem placówki należy opracować harmonogram działań prowadzących do jej uruchomienia (określenie obszaru objętego pracami, rozpoznanie lokalnego środowiska kulturowego pod kątem zasobów, rozpoznanie środowiska historycznego, określenie dostępnych źródeł informacji, koncepcja sposobu opracowania materiałów itp.) oraz dostosować liczbę etatów do skali przedsięwzięcia.

Pracownią interesowały się już inne społeczności lokalne w Polsce (m.in. z Nasielska, Goleniowa, Gostynina, Sierpca, Wyszkowa, Puław, Nowosolnej, Solca Kujawskiego). Odbyło się szereg spotkań, szkoleń i konsultacji mających pomóc w przeniesieniu doświadczeń Płońska na grunt innych gmin miejskich i wiejskich.

 

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja -> Załączniki   :.

Wsparcie udzielone
przez Norwegię
poprzez dofinansowanie
ze środków
Norweskiego Mechanizmu
Finansowego
Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich
Norweski Związek
Władz Lokalnych
i Regionalnych